شمردهاند .
5 و 6 -
فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً
« 1 » .
اين دو آيه تعليل آيات سابق است ، يعنى رسيدن به آن توفيقها از آن جهت است كه با مشقت سهولت هست ، تكرار آيه براى تأكيد و نشان دادن اهميت مطلب است .
ناگفته نماند : آيه نمىگويد : بعد از سختى آسانى هست بلكه با لفظ « مع » مىفهماند كه آسانى با رنج توأم است ، از لحظهء تحمل سختى ، آسانى به تدريج به دست مىآيد . ولى الميزان معيت را به معنى معيت پى در پى بودن گرفته است نه با هم بودن .
7 و 8 -
فَإِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ وَ إِلى رَبِّكَ فَارْغَبْ
.
تفريع دو آيهء فوق است يعنى : حالا كه شدائد سبب آسانى و توفيق است چون از عملى فارغ شدى در عمل ديگرى زحمت بكش و تلاش كن و به پروردگارت رغبت نما تا در تحمل شدائد براى تو عنايت كند
« عن الصادق عليه السّلام فاذا فرغت من الصلاة المكتوبة فانصب الى ربك في الدعاء و ارغب اليك في المسئلة يعطيك »
اين روايت يكى از مصاديق آيه شريفه است .
نكتهها
زمخشرى و آيه شريفه : محمود زمخشرى در تفسير كشاف در رابطه با آيه
فَإِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ
مىگويد : از جملهء بدعتها اينكه بعضى از رافضىها ( شيعه ) لفظ « فانصب » را به كسر صاد خوانده و گفتهاند : يعنى على بن ابى طالب را براى امامت نصب كن . اگر اين ادعا براى
هامش
( 1 ) به نظر الميزان الف و لام در العسر براى جنس و نكره بودن « يسرا » براى نوع است .