فارغ شدى در كار ديگرى تلاش كن وانگهى چون تلاش بايد جهت دار باشد لذا فرموده :
وَ إِلى رَبِّكَ فَارْغَبْ
.
روح مطلب در اين سوره دو چيز است يكى
فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً
آرى از شاخصها و معيارها در زندگى آنست كه تحمل شدائد لحظه به لحظه آسانى را در بر دارد و سختيها انسان را مىسازد و در جهت مطلوب پيش مىراند آيه حاكى است كه آسانى توأم با سختى است نه اينكه آسانى بعد از سختى به وجود مىآيد .
ديگرى : ادامهء تلاش و تحمل سختيهاست كه بايد پيوسته به تلاش در زندگى ادامه داد و مقصود را پيش برد .
1 - 4 -
أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ . وَ وَضَعْنا عَنْكَ وِزْرَكَ . الَّذِي أَنْقَضَ ظَهْرَكَ . وَ رَفَعْنا لَكَ ذِكْرَكَ
.
منظور از شرح صدر آن است خداوند به او توانايى داد تا آمدن وحى ، ناراحتيهاى تبليغ رسالت و اذيتهاى مردم را تحمل نمايد ، اين همان است كه موسى عليه السّلام از خدا مىخواهد :
رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي وَ يَسِّرْ لِي أَمْرِي
طه / 25 .
وَ وَضَعْنا عَنْكَ وِزْرَكَ
عطف است بر
أَ لَمْ نَشْرَحْ
كه تقدير آن « قد شرحنا لك صدرك » است ، برداشتن سنگينى نتيجه شرح صدر است يعنى با دادن سعه صدر بار سنگين رسالت را بر تو سبك و آسان كرديم چنان كه
يَسِّرْ لِي أَمْرِي
نتيجه شرح صدر موسى بود .
الَّذِي أَنْقَضَ ظَهْرَكَ
حاكى است كه آن حضرت سنگينى را كاملا احساس مىكرده است آيهء
وَ رَفَعْنا لَكَ ذِكْرَكَ
به اواخر دعوت آن حضرت تطبيق مىشود چنان كه آيات گذشته به اوائل بعثت منطبق است كه آن حضرت بلند آوازه گرديد و آوازهاش به همه جاى عربستان و حتى ايران و مصر و حبشه رسيد . در الميزان و جاهاى ديگر ، شهادت بر نبوت را در اذانها از مصاديق
رَفَعْنا لَكَ ذِكْرَكَ