5 - سورهء مباركه به شهادت آيات آن ، مكى است و همه به اين اعتراف دارند ، ظاهرا شأن نزولى براى آن نقل نشده ، هدايت بشرى لازم گرفته بود كه اين حقائق از طرف خدا نازل شود .
غرض سوره و مطالب آن
6 - در اين سوره قسمهايى ياد شده كه رويهم رفته دلالت بر گذشت زمان و رسيدن وعدههاى خدا دارند ، به عبارت ديگر : همهء چيز در مسير گذر و سيلان و زمان قرار گرفته است ، روزگار به سرعت پيش مىرود ، وعدههاى ظالمان فرا مىرسد ، در اين رابطه بلاهايى كه بر عاد و ثمود و ديگران وارد آمد ، نقل مىشود كه يعنى : حساب آيندگان نظير گذشتگان است .
آن گاه اين واقعيت مطرح مىشود كه : انسان در صورت به قدرت رسيدن خود را فعال ما يشاء دانسته و طغيان مىكند بى آنكه بيانديشد كه آن امتحانى بيش نيست و انسانى كه در ضيق قرار گرفته كافر مىشود كه اين چه زندگى است چرا خدايم مرا خوار كرده است ؟ با آنكه او نيز در معرض آزمايش است ، مىشود گفت : غرض عمده از سوره همين مطلب است .
آن وقت فرموده : قدرتمند چگونه مىتواند بگويد پيش خدا عزيزم با آنكه جامعه را به فساد مىكشد ، يتيمان را بى چاره مىكند ، اين گونه اشخاص آن وقت بيدار مىشوند و به خود مىآيند كه نظام كنونى متلاشى گردد و عذاب حاضر شود ولى آن وقت بيدارى فائدهاى نخواهد داد »
وَ أَنَّى لَهُ الذِّكْرى
.
ولى آنان كه در راه خدا قدم برداشته ، و قلبشان به ايمان و وعدههاى الهى مطمئن است مانند بدكاران نخواهند بود .