ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ . . .
.
منظور امام عليه السّلام آنست كه : اين پيشامد براى ما فضيلت است منقصت نيست لذا در ذيل قصه هست كه يزيد لعين به پسرش خالد گفت : در جواب او آيه
ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ
را بخوان .
23 -
لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ
.
تعليل مطلب گذشته است ، به نظر مىآيد : عدم حزن بر « ما فات » به علّت در راه خدا بودن است و گرنه صرف بودن در علم خدا موجب عدم حزن نمىشود
وَ لا تَفْرَحُوا
ظاهرا براى « طردا للباب » است ، زيرا مطلب گذشته در بارهء چيزهايى است كه از دست رفتهاند .
وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ . . .
در رابطه با
وَ لا تَفْرَحُوا
است يعنى : آنچه خدا داده شما را به تكبر وادار نكند زيرا كه خدا متكبّران و افتخار كنندگان را دوست ندارد .
امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه دربارهء زهد فرموده :
« الزهد بين كلمتين من القرآن قال اللَّه سبحانه لكيلا تأسوا على ما فاتكم و لا تفرحوا بما آتاكم ، و من لم يأس على الماضى و لم يفرح بالاتى فقد اخذ الزهد بطرفيه » ( حكمت 439 )
هر كه كه بتواند در خود چنان حالتى به وجود آورد زاهدى عالى است ، دنيا نتواند او را از پاى در آورد .
24 -
الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَ يَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَ مَنْ يَتَوَلَّ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ
.
« الذين » وصف
مُخْتالٍ فَخُورٍ
است ، علت بخل كردنشان آنست كه گمان مىكنند در صورت انفاق ، ثروت از دستشان مىرود ، ديگر عاملى براى مختال و فخور بودن باقى نمىماند ، امر مردم به بخل علتش آنست كه كسى كه خودش بخل