به عبارت ديگر ، اولى امر باطنى و دومى امر ظاهرى است .
7 -
يا أَيُّهَا الَّذِينَ كَفَرُوا لا تَعْتَذِرُوا الْيَوْمَ إِنَّما تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
اشاره است به آنچه عذاب آخرت همان عمل دنياست كه به عذاب مبدل گرديده ، لذا كفار حق اعتذار ندارند كه ما را عذاب نكنيد زيرا عذاب از جاى ديگرى نمىآيد ، آيه حاكى از تجسم عمل در آخرت است ، اين خطاب در روز قيامت خواهد بود .
8 -
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً
به تناسب جريان زنان آن حضرت تذكر داده شده كه گناهان قابل غفران است توبه كنيد توبهاى كه در آن برگشت به گناه نباشد ، به نقل ابن عباس معاذ بن جبل از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله پرسيد توبه ، نصوح چيست ؟ فرمود : آنست كه تائب توبه كند و سپس به گناه بر نگردد چنان كه شير به پستان بر نمىگردد :
« قال : ان يتوب التائب ثم لا يرجع في ذنب كما لا يعود اللبن الى الضرع »
« 1 » ابو الصباح كنانى از حضرت صادق عليه السّلام از توبه نصوح سؤال كرد امام عليه السّلام جواب داد :
« قال يتوب العبد من الذنب ثم لا يعود فيه »
كافى باب توبه آن را توبه خالص براى خدا ، توبه واقعى و نظير آن معنى كردهاند كه در كلمهها گذشت .
عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَ يُدْخِلَكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ
نتيجهء توبه نصوح است ، « عسى » در اينجا تحقق را مىرساند چنان كه طبرسى فرموده است ، راغب گويد آن براى ايجاد اميد در بندگان است توبه سبب تكفير گناهان و توأم با عمل به واجبات است و لذا نتيجهاش دخول بهشت
هامش
( 1 ) مجمع البيان .