اللَّه سبحان با جمله
ما تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْيُنُ
انواع نعمتهاى بهشت را طورى بيان كرده كه اگر مخلوق همه جمع شوند بهتر از آن نتوانند گفت .
آرى اين توصيف در حد اعلاى بلاغت است . در روايتى قريب به اين تعبير آمده است :
« في الجنة مالا عين رأت و لا اذن سمعت و لا خطر على قلب بشر » .
72 -
وَ تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي أُورِثْتُمُوها بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
.
اين آيه تعليل رسيدن به بهشت است و نشان مىدهد كه سرنوشت ، زائيدهء عمل انسان است ، ايراث شايد به معنى اعطاء باشد و يا از كافران ارث بردهاند چنان كه در
أُولئِكَ هُمُ الْوارِثُونَ
مؤمنون / 10 گذشت .
73 -
لَكُمْ فِيها فاكِهَةٌ كَثِيرَةٌ مِنْها تَأْكُلُونَ
.
تكميل نعمتهاى گذشته است ، « منها » براى بعضيت است ، الميزان فرموده از آنها خلود استفاده مىشود : يعنى هر چه بخورند باز بعضى از آنست .
74 -
إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي عَذابِ جَهَنَّمَ خالِدُونَ
.
اين آيه و سه آيه بعدى دربارهء اهل عذاب است ، « خالدون » نشان مىدهد كه منظور از مجرمين كفّار و مشركان است ، در عين حال وصف مجرم ، مبيّن عليّت مىباشد ، كه جرم سبب آتش مىشود ، دربارهء خلود در عذاب ، ذيل آيه
قالَ النَّارُ مَثْواكُمْ . . .
انعام / 128 سخن گفتهايم .
75 -
لا يُفَتَّرُ عَنْهُمْ وَ هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ
.
در بعضى از آيات آمده :
فَلا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ
بقره / 86 ، على هذا « فتر » در آيه به معنى تخفيف است « مبلسون » نشان مىدهد كه از خارج شدن از آتش به كلى نااميد هستند ( نعوذ باللّه ) .
76 -
وَ ما ظَلَمْناهُمْ وَ لكِنْ كانُوا هُمُ الظَّالِمِينَ
.
اشاره است به اينكه نتيجه اعمالشان چنين بوده است و گرنه خدا به كسى ظلم نمىكند ، اين آيه مقابل
أُورِثْتُمُوها بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
است .