شرحها
پس از يادآورى مقدارى از نعمتها در آيات گذشته ، در اين آيات به مسأله آخرت پرداخته كه دنباله زندگى دنياست ، در اين آيات عذابها ، نعمتها حساب شده است ، در مقدمه تفسير سوره گفته شد :
بعضى گويند : علت نعمت شمرده شدن عذاب آنست كه : سبب پرهيز از گناه مىشود ، ولى گفتيم كه اينها در مجموع جهان خلقت نعمت و « لا بد منه » است گرچه نسبت به اهل عذاب ، بلا و بدبختى است .
31 و 32 -
سَنَفْرُغُ لَكُمْ أَيُّهَ الثَّقَلانِ فَبِأَيِّ آلاءِ . . .
.
آيه صريح است در اينكه روز قيامت ، خدا و ملائكه مشغول حساب جن و انس خواهند بود ، به طورى كه فقط كارشان همين باشد ، سين در « سنفرغ » ظاهرا براى تأكيد و قسمت است نه به معنى ( دورى و نزديكى ) و نيز صريح است كه جن مانند انس ، آخرت و بهشت و جهنم دارد . اين حسابرسى از جمله نعمتهاى خداوند است .
33 -
يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطارِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ فَانْفُذُوا
.
به قرينه آيه قبل مىشود گفت : اين خطاب در روز قيامت خواهد بود نظير :
وَ يَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً يا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِنَ الْإِنْسِ . . .
انعام / 128 ، على هذا چون جن و انس در محشر جمع شوند خدا گويد : اگر قدرت فرار داريد فرار كنيد ولى :
لا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطانٍ
نمىتوانيد خارج شويد مگر با تسلط و قدرت خاصى ، آن را هم كه نداريد .
على هذا اينكه گفتهاند : روزى بشر براى خارج شدن ، سلطهء علمى پيدا خواهد كرد بر خلاف سياق آيه است .