2 - در اين صورت ديگر ارشاد رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله در آنها مؤثر نخواهد بود ولى به هر حال سزاى اعراضشان را خواهند ديد ، خواه در حيات آن حضرت يا بعد از رحلت ايشان .
3 - اعراض آنها دليل نمىشود كه تو از ارشاد و تبليغ خويش دست بردارى بلكه در آن پايدار باش كه در راه حق هستى ، مىتوانى اين مطلب را از پيامبرانى كه پيش از تو بودند بپرسى .
36 -
وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ
اين آيه واقعيت بزرگى را بازگو مىكند و آن اينكه انسان از قرين خالى نمىشود يا رحمن يا شيطان ، اگر از ياد رحمن اعراض كند ، شيطانى با او قرين خواهد بود خدا چنين قرار داده است .
37 -
وَ إِنَّهُمْ لَيَصُدُّونَهُمْ عَنِ السَّبِيلِ وَ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُهْتَدُونَ
ضمير « انهم » راجع به شياطين است ، چون مراد از آيه فوق هم جمع است گرچه به صورت مفرد آمده است ، قرين بودن شياطين اثرش آنست كه انسانها از راه حق اعراض كنند و راه ضلال را خوب بدانند و مصداق :
الَّذِينَ كانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِي غِطاءٍ عَنْ ذِكْرِي
كهف / 102 گردند .
38 -
حَتَّى إِذا جاءَنا قالَ يا لَيْتَ بَيْنِي وَ بَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ الْقَرِينُ
يعنى : مانع شدن از راه حق ادامه پيدا مىكند تا وقتى كه هر دو در قيامت پيش ما آيند ،
يا لَيْتَ بَيْنِي . . .
اظهار بيزارى از شياطين است مراد از مشرقين ، مشرق و مغرب است ، به علّت تغليب ، مشرقين آمده است .
آرى انسان در دنيا متوجه شياطين نيست و حتى به كارهاى بد نيز افتخار مىكند ولي چون به حكم
لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ . . .