و اللَّه اعلم « 1 » .
43 -
فَاسْتَمْسِكْ بِالَّذِي أُوحِيَ إِلَيْكَ إِنَّكَ عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ
اشاره است به اينكه اعراض آنها سبب نمىشد كه تو از رسالت خويش دست بردارى كه تو در راه راستى خواه اعراض كنند و خواه نكنند ، فاء در اول آيه تفريع است بر آنچه گذشت .
44 -
وَ إِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَ لِقَوْمِكَ وَ سَوْفَ تُسْئَلُونَ
تأكيد آيهء قبلى است منظور از ذكر ، بيدارى و واقف شدن به تكاليف و خواستههاى الهى مىباشد ، ذيل آيه حاكى است كه رسول و امّت ، روز قيامت در مقابل آن مسئول خواهد بود ،
فَلَنَسْئَلَنَّ الَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ وَ لَنَسْئَلَنَّ الْمُرْسَلِينَ
.
45 -
وَ سْئَلْ مَنْ أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رُسُلِنا أَ جَعَلْنا مِنْ دُونِ الرَّحْمنِ آلِهَةً يُعْبَدُونَ
گويند مراد از
مَنْ أَرْسَلْنا
امت و علماء دين آنهاست يعنى از امتهاى پيامبران پيشين بپرسى . زيرا سؤال از آنها عين سؤال از پيامبران آنهاست ، نظير
فَسْئَلِ الَّذِينَ يَقْرَؤُنَ الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكَ
يونس / 94 ، علّت اين مجاز براى تأكيد است .
به قولى مراد آنست كه از يهود و نصارى بپرس ، آنها گرچه تو را قبول ندارند ولى اين را مىدانند كه شرك از جانب خدا نيامده است .
در الميزان فرموده : و گويند : اين آيه بر آن حضرت در شب معراج نازل شده
هامش
( 1 ) اين سطور در روز 15 ج 1 سال 1405 هجرى كه در ميان راه قره چمن و بستان آباد در اثر برف و كولاك در قريهء على خلج مانده بوديم در همان قريه نوشته شده است در خانه مرد نيكوكارى بنام كربلا محمد اسدى بوديم كه از ما خوب پذيرايى كرد .