15 -
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ
.
بيان تفصيلى ايمان است
لَمْ يَرْتابُوا
يعنى هيچگونه شكّى عارض آنها نشده است ، تلاش با اموال و انفس چنان كه در بالا گفته شد از لوازم ايمان است نه خود ايمان ، ولى ايمان واقعى از عمل منفك نيست .
أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ
يعنى اگر اينان گويند ايمان آوردهايم راست گفتهاند .
16 -
قُلْ أَ تُعَلِّمُونَ اللَّهَ بِدِينِكُمْ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
.
توبيخ اعراب است كه در قولشان « آمنّا » اصرار مىكردند ، در مجمع فرموده : گويند چون دو آيه قبل نازل گرديد ، اعراب پيش حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله آمده و قسم ياد كردند كه ايمان داريم ، آيه در جواب آنها نازل شد
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ . . .
جمله حاليه است .
17 -
يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا قُلْ لا تَمُنُّوا عَلَيَّ إِسْلامَكُمْ بَلِ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَداكُمْ لِلْإِيمانِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
.
معلوم است كه اين منت از بعضىها بوده است از ابن عباس نقل شده : قبيله بنى اسد پيش حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله آمده و گفتند : يا رسول اللَّه ما اسلام آورديم عرب با تو جنگيد ولى ما نجنگيديم ، آيه نازل شد .
به هر حال در اين آيه به سخن آنها دو نوع جواب داده شده است يكى اينكه به پيامبر منت نگذاريد كه او فقط پيامبر است ، اگر منتى باشد بر خداست ديگرى آنكه منت در ايمان است كه سبب سعادت هر دو جهان مىباشد نه در اسلام كه فقط آثار صورى دارد ، آن هم منت از طرف خداست كه شما را به ايمان هدايت كرده است . اگر در ادعاى ايمان راستگو هستيد .
18 -
إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ غَيْبَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ