20 -
وَ اللَّهُ يَقْضِي بِالْحَقِّ وَ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لا يَقْضُونَ بِشَيْءٍ إِنَّ اللَّهَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ
.
ظاهرا اين آيه استدلال ديگرى است بر توحيد و تسلط خدا زيرا لازمهء معبود بودن ، حكم در ميان بندگان و حكم در كارهاى خوب و بد آنهاست اين قضاوت به حقّ دربارهء خداست كه حقّ هر صاحب حقّ را به خودش مىرساند ، معبودهاى باطل چنين كارى نتوانند كرد ،
إِنَّ اللَّهَ . . .
تعليل
يَقْضِي بِالْحَقِّ
است زيرا كه شنوا و بيناى واقعى اوست و اعمال بندگان را مىشنود و مىبيند 21 -
أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ كانُوا مِنْ قَبْلِهِمْ كانُوا هُمْ أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَ آثاراً فِي الْأَرْضِ
.
مىشود اين مصداقى براى
يَقْضِي بِالْحَقِّ
باشد كه در اثر سنت لا يتغير خدايى تار و مار شدند . آنها كه از لحاظ نيرو و آثار قويتر از اهل مكه بودند نتوانستند در مقابل قدرت خداوند مقاومت نمايند .
فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ وَ ما كانَ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ واقٍ
.
بيان
كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ . . .
است ، جملهء اخير حاكى است ، آنچه به آن اعتماد كرده و حامى خود مىدانستند از عذاب خدا حفظشان نكرد .
22 -
ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كانَتْ تَأْتِيهِمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَكَفَرُوا فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ إِنَّهُ قَوِيٌّ شَدِيدُ الْعِقابِ
.
تعليل تار و مار شدنشان است كه پيامبران براى آنها معجزات آوردند و حجت بر آنها تمام شد ولى آنها انكار كردند ، تكرار
فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ
ظاهرا براى تأكيد است .