قالَ إِنَّما أُوتِيتُهُ . . .
ادعاى استقلال در رسيدن به مطلوب است ، كه كار مشركان مىباشد ، نظير قول قارون كه گفت :
إِنَّما أُوتِيتُهُ عَلى عِلْمٍ عِنْدِي
قصص / 78 ، منظور از علم ، دانستن راه پول در آوردن است ، ضمير « اوتيته » راجع به نعمت است ، علّت تذكير ضمير به اعتبار مال و شىء مىباشد ، فعل مجهول براى آنست كه از خدا بودن را انكار كند و مذكر آمدن ضمير به جهت انكار نعمت بودن است در مقابل
خَوَّلْناهُ نِعْمَةً مِنَّا
( از الميزان ) .
بَلْ هِيَ فِتْنَةٌ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ
.
يعنى ادعاى تو كه در آن نعمت مستقل هستى و روى علم خود به آن رسيدهاى صحيح نيست بلكه آن امتحانى است كه تو را در صورت بيدارى پيش مىبرد و گرنه مستحق آتشت مىگرداند ، حيف كه بيشتر مردم آن را نمىدانند .
50 -
قَدْ قالَهَا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَما أَغْنى عَنْهُمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ
.
يعنى : گذشتگان نيز
إِنَّما أُوتِيتُهُ عَلى عِلْمٍ
گفتند ولى بالاخره نعمت از دستشان رفت ، خودشان نيز تار و مار شدند . آيه ما بعد جريان
فَما أَغْنى . . .
را بيان مىكند .
51 -
فَأَصابَهُمْ سَيِّئاتُ ما كَسَبُوا وَ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْ هؤُلاءِ سَيُصِيبُهُمْ سَيِّئاتُ ما كَسَبُوا وَ ما هُمْ بِمُعْجِزِينَ
.
مراد از
وَ الَّذِينَ ظَلَمُوا
اهل مكه است ،
وَ ما هُمْ بِمُعْجِزِينَ
يعنى آنها عاجز كنندهء خدا نيستند بلكه خدا و بال اعمال آنها را به آنها خواهد رسانيد .
52 -
أَ وَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
.
اين آيه جواب
إِنَّما أُوتِيتُهُ عَلى عِلْمٍ
است كه از مشركان نقل شد مراد از تنگ گرفتن روزى گرسنه ماندن نيست بلكه مراد گرفتاريهاى دنياست كه