مراد از « ربا » مالى است كه انسان به ديگرى مىدهد تا زيادتر بگيرد و در مال مردم زياد شود .
آيه را يك دفعه مكى گرفته و گفتهاند : مراد از « ربا » رباى حلال و از زكات مطلق احسان است ، چون تحريم ربا و وجوب زكات هر دو در مدينه بوده است .
على هذا مراد از « ربا » پولى است كه به صورت قرض يا هديه به كسى داده مىشود به طمع آنكه بيشتر از آن بدهد ، اگر طرف بيشتر داد براى گيرنده حلال است .
در تفسير برهان از امام صادق عليه السّلام نقل كرده كه فرمود : ربا دو جور است يكى حلال و ديگرى حرام است ، حلال آنست كه مردى به برادرش قرض بدهد به طمع آنكه زياد بدهد بدون آنكه شرطى ميانشان باشد ، اگر زياد داد آن بر گيرنده حلال و مباح است ولى ثوابى نزد خدا ندارد و آن قول خداست كه
فَلا يَرْبُوا عِنْدَ اللَّهِ
اما رباى حرام آنست كه شخصى قرض بدهد و شرط زيادت بكند ، آن حرام است .
نظير اين روايت در فقيه باب الربا از آن حضرت نقل شده است ، در مجمع البيان فرموده :
« و هو ان يعطى الرجل العطية او يهدى الهدية لثياب اكثر منها فليس فيه اجر و لا وزر و هو المروى عن ابى جعفر عليه السّلام » .
دفعهء ديگر آنست كه آيه مدنى باشد در آن صورت منظور از ربا ، رباى حرام و از زكات : زكات واجبى است و اللَّه العالم .
در الميزان فرموده : اين آيه و آيهء ما قبل به مدنى بودن شبيهتر از مكّى است .
ذيل آيه روشن مىكند كه زكات دهندگان به شرط آنكه براى رضاى