فهميده مىشود كه منظور از « الارض » خشكى است
إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ . . .
تعليل صدر آيه است يعنى رأفت و رحمت خدا سبب شده كه چنين كند ، در گذشته از الميزان نقل كردهايم كه رءوف نسبت به اشخاص مبتلا و گرفتار است ولى رحمت عام مىباشد ، اين جمله جواب كسانى است كه گفتهاند « رحيم » يعنى خدايى كه فقط در آخرت براى مؤمنان رحمت دارد . حال آنكه صدر آيه راجع به رحمت همگانى و در ذيل آن ، رحمت به همهء ناس نسبت داده شده است .
66 -
وَ هُوَ الَّذِي أَحْياكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ إِنَّ الْإِنْسانَ لَكَفُورٌ
.
اين آيه تكميل آيه سابق و در مقام امتنان است ، حيات ، مرگ ، زنده شدن در آخرت لطف و عنايتى است از جانب خدا ولى انسان بسيار ناسپاس است منظور از « احياكم » آنست كه ما اوّل مواد مرده و بىجان بوديم « خلقناكم » من تراب » سپس خدا ما را زنده كرد و از مادران متولد شديم . نظير كيف
تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَ كُنْتُمْ أَمْواتاً فَأَحْياكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
بقره / 28 ، غرض از « يحييكم » زنده كردن در آخرت است . برزخ در آيه ذكر نشده است .
67 -
لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَكاً هُمْ ناسِكُوهُ فَلا يُنازِعُنَّكَ فِي الْأَمْرِ وَ ادْعُ إِلى رَبِّكَ إِنَّكَ لَعَلى هُدىً مُسْتَقِيمٍ
.
از اين آيه تا آيهء 70 دربارهء آنست كه مشركان به آمدن احكام تازه از طرف آن حضرت ، اشكال مىگرفتند كه چرا در شريعتهاى گذشته اينها نبوده است در مجمع البيان و غير آن نقل شده : اشكال آنها درباره حرمت ميته بود كه مىگفتند : چطور است از آنچه خود كشتهايد ( ذبح شرعى ) مىخوريد ولى از