محدث : هر چيز تازهاى را حديث و محدث گويند . فعل باشد يا قول .
زوج : صنف . ظاهرا مراد از آن اصناف روئيدنيهاست .
شرحها در اين آيات مىخوانيم : قرآن كتابى روشن و هدايت كننده است ولى مردم چون در قبول هدايت و عدم آن مختار هستند خودت را از ايمان نياوردن آنها تلف مكن ، اگر مىخواستيم به ايمان مجبورشان مىكرديم ولى اين چنين نخواستهايم ، آن گاه فرموده : هر دعوت تازهاى كه مىآيد ، اهل مكه از آن اعراض مىكنند ، اعراض آنها فقط از نبوت و كتاب نيست بلكه به آيات نظام خلقت نيز بىاعتنا مىباشند .
1 و 2 -
طسم تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ الْمُبِينِ
.
مراد از كتاب قرآن است هر مقدارى كه تا آن وقت نازل شده بود و هر مقدار كه در علم خدا بود در آينده نازل شود ، آمدن « تلك » به جاى « هذه » براى عظمت و تفخيم است يعنى آيات برتر و عاليقدر قرآن اينهاست . ظاهرا مراد از « الآيات » آيات اين سوره است « مبين » به معنى آشكار يا آشكار كنندهء حق و باطل است .
3 و 4 -
لَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ أَلَّا يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْناقُهُمْ لَها خاضِعِينَ
.
اين دو آيه از يك حقيقت مهم خبر مىدهد و آن اينكه : خداوند انسان را با اختيار آفريده است ، وسائل هدايت را در اختيار انسان گذاشته و او را مجبور نكرده است ، نتيجهء اين امر آنست كه عدهاى ايمان بياورند ، و عدهاى ايمان نياورند على هذا نمىشود يك دين و يك آئين را همه قبول كنند . ناچار