وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ
يعنى اگر رجوع الى اللَّه نبود خلقت انسانها عبث بود و در جاى ديگر آمده :
وَ ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما لاعِبِينَ . . .
إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ مِيقاتُهُمْ أَجْمَعِينَ
دخان / 38 ، در چندين مورد از قرآن كريم از جمله در سوره انعام / 32 آمده :
وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ . . .
انعام / 32 .
ناگفته نماند : وضع زندگى دنيا طورى است اولا : لذّت با زحمت توأم است ، نه لذت خالص وجود دارد و نه زحمت خالص ، على هذا نمىتواند پاداش حقيقى براى مؤمن و كيفر واقعى براى كافر و مشرك و امثال آن باشد . ثانيا طاغوتها و بد كاران اكثرا به سزاى خود نمىرسند و از اين جهت حق مظلومان بخودشان نمىرسد طاغوتها و مترفين بى شمار همانطور با كامروايى از دنيا مىروند و حق مظلومان از آنها گرفته نمىشود . ثالثا : پاكان و نيكوكاران بى شمار كه در راه حق و اللَّه قدم برمىدارند ، جز شكنجه و زندان و تبعيد و كشته شدن عايدى از اين دنيا ندارند ، خامسا : حدود هشتاد درصد اين زندگى ، درد ، رنج ، نگرانى ، گرسنگى ، فشار و . . . است ، على هذا واقعا اگر قيامت نباشد و اين كمبودها جبران نشود ، خلقت ناقص خواهد بود و خداى حكيم كار ناقص و عبث نمىكند ، اين يكى از دلائل ضرورى بودن قيامت است ، مشروح مطالب در آخر سورهء « حجر » ديده شود .
* * *