1 -
الر كِتابٌ أُحْكِمَتْ آياتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ
.
اين آيه كه به حكم استدلال به آيات ذيل است براى قرآن دو حالت بيان مىكند : احكام و تفصيل . مراد از احكام و محكم كردن ، ظاهرا آنست كه آيات قرآن از لحاظ بيان واقعيات ، تطابق با نظام ابدى جهان ، نزول در شكل اعجاز ، مانند يك قاعدهء رياضى ، محكم و استوار و ثابت و مصون از ورود خلل و فساد و باطل است ، در آيهء ديگرى آمده :
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِيٍّ إِلَّا إِذا تَمَنَّى أَلْقَى الشَّيْطانُ فِي أُمْنِيَّتِهِ فَيَنْسَخُ اللَّهُ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللَّهُ آياتِهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
حج / 52 در اين آيه مىفرمايد : خدا القاء و عمل شيطان را نسخ و زايل مىكند سپس آيات خود را محكم و از راه يافتن باطل مصون مىكند ، از اين آيه معنى
أُحْكِمَتْ آياتُهُ
تا حدى روشن مىشود ، اين تعبير در قرآن منحصر بفرد است .
اگر « ثم » در جملهء
ثُمَّ فُصِّلَتْ
براى فاصله زمانى باشد منظور آنست كه : در آيات قرآن قبلا اين احكام در نظر گرفته شده و سپس تفصيل نازل گرديده است و اگر براى ترتيب كلام باشد منظور آنست كه قرآن در يك حالت احكام و استوارى بيان و روشن شده است نظير :
وَ لَقَدْ جِئْناهُمْ بِكِتابٍ فَصَّلْناهُ عَلى عِلْمٍ . . .
اعراف / 52 منظور از
عَلى عِلْمٍ
شايد همان احكام و استوارى باشد .
دو وصف
حَكِيمٍ خَبِيرٍ
به حكم تعليل براى صدر آيه است يعنى : اين احكام و تفصيل از جانب خدايى است كه كار را از روى مصلحت انجام مىدهد و به مصالح و نيازها داناست ، الميزان در اين باره نظر ديگرى دارد كه قابل دقت است .
بنا بر آنكه در اول سورهء اعراف گذشت « الر » بيان مىكند كه درصد اين سه حرف در اين سوره و در تمام سورهها از درصد حروف ديگر زياد است و آن از نشانههاى اعجاز است كه حتى حروف قرآن روى حساب و ميزان بخصوصى