را بى اثر مىبيند ، و جدان آگاهش او را به خدا مىخواند و بندهء خالص خدا مىشود و با خدا عهد مىبندد كه اگر نجاتش دهد هرگز خدا را فراموش نخواهد كرد ، در آيه بعدى خواهد آمد كه پس از رفع گرفتارى باز به حالت طغيان برمىگردد .
به نظر مىآيد : اين آيه در رابطه با
وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَضُرُّهُمْ وَ لا يَنْفَعُهُمْ
باشد كه انسان مشرك و طاغى و غافل از خدا در اين گونه موارد بر او محقق مىشود كه معبودى باطل لا يضر و لا ينفع هستند و اين و جدان ناخودآگاه - او را محكوم مىكند .
فاعل
جَرَيْنَ بِهِمْ
فلك است يعنى كشتيها با آنها جارى شدند و حركت كردند .
ظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ
كنايه از مشرف شدن به هلاكت است . يعنى احساس كردند كه غرق شدن آنها را احاطه كرده است ، منظور از « الدين » عبادت و بندگى است در اين آيه ابتدا خطاب به انسانهاى مشرك و طاغى است و از
وَ جَرَيْنَ بِهِمْ
.
به طور التفات از خطاب به غيبت ، روى سخن با رسول خدا صلى اللَّه عليه و إله است گويى آنها بيشتر از اين قابل خطاب نبودهاند . مراد از « هذه » شدت و گرفتارى است .
23 -
فَلَمَّا أَنْجاهُمْ إِذا هُمْ يَبْغُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّما بَغْيُكُمْ عَلى أَنْفُسِكُمْ
.
تتمهء مطلب آيهء گذشته است كه پس از نجات يافتن از مهلكه باز به حالت اول برگشته و كارهاى باطل و ناحق مىكنند آن گاه به طور خطاب آمده : كه مردم اين كارهاى باطل به ضرر شما تمام خواهد شد زيرا فقط در دنيا كام مىبريد سپس در آخرت گرفتار مىشويد .