خود مىگفتند ، اين آيه در عين حال كه توبيخ است نشان مىدهد كه از اول عهد نظر عهدشكنى را در دل داشتهاند ، جملهء اخير حاكى است كه نه تنها خدا اسرار آنها را مىداند بلكه خدا داناى همه غيبهاست .
79 -
الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقاتِ وَ الَّذِينَ لا يَجِدُونَ إِلَّا جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ
.
منظور از « مطوعين » ثروتمندان مؤمن است كه با طوع و رغبت زكات و مخارج جنگ مىدهند ، وسعت مال سبب شده كه مخارج را بدون مشقت بدهند مراد از
الَّذِينَ لا يَجِدُونَ إِلَّا جُهْدَهُمْ
كسانى هستند كه در عسرت به سر مىبرند و فقط به اندازهء تلاش خود چيزى مىيابند ، منافقان هر دو گروه را خرده مىگرفتند و مسخره مىكردند . خدا نيز آنها را مسخره مىكند .
« الذين » ظاهرا مبتدا و جملهء مستأنفه و خبر آن
سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ
است گرچه مىشود بدل باشد از « منهم » در آيهء 75 چنان كه در مجمع البيان فرموده است .
80 -
اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ
.
در سورهء منافقون آيهء ششم آمده :
وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ تَعالَوْا يَسْتَغْفِرْ لَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ لَوَّوْا رُؤُسَهُمْ . . .
سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ لَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ
از اين فهميده مىشود كه بعضى گمان كردهاند استغفار آن حضرت فائدهاى بر آنها خواهد داشت و شايد به نظر آن حضرت نيز چنين آمده است ، لذا اين آيه مىگويد :
طلب استغفار دربارهء آنها بى فائده است و خدا از تو چنين خواهشى را قبول نخواهد كرد .