« و اذكر اذ » باشد از اين آيه معلوم مىشود كه خدا در خواب ، دشمنان را به حضرت رسول كم نشان داده آن حضرت نيز به ياران خود چنان خبر داده و آنها دلگرم شدهاند و اگر آنها را زياد نشان مىداد و آن حضرت خواب را همانطور نقل مىكرد ، يارانش سست مىشدند و در كار جنگ و روبرو شدن با كفار اختلاف مىكردند ، اما خدا شما را از سستى و اختلاف نگاه داشت ، البته به وسيلهء آن خواب ، خدا به آنچه در دلهاست داناست و مىداند با كدام راه دلها را مطمئن و آرام كند .
44 -
وَ إِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ فِي أَعْيُنِكُمْ قَلِيلًا وَ يُقَلِّلُكُمْ فِي أَعْيُنِهِمْ لِيَقْضِيَ اللَّهُ أَمْراً كانَ مَفْعُولًا وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ
.
« اذ » عطف است به « اذ » ما قبل در آيهء گذشته ، از اين آيه روشن مىشود كه به وقت روبرو شدن دو گروه ، خدا كفار را به مؤمنان كم و جزئى نشان داده كه وحشت نكنند و سست نگردند و نيز كفار آنها را كم ديده و به جنگ راغب باشند تا شكست خورند و حق پيروز گردد .
از ابن مسعود روايت شده : به كسى كه در كنار من بود گفتم : آيا آنها را هفتاد نفر مىبينى ؟ گفت : نزديك به صد نفرند ، از آن طرف از ابو جهل نقل شده :
مسلمانان را چنان كم ديد كه گفت : آنها را با دست بگيريد احتياج به جنگ نيست .
در آيهء
قَدْ كانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتا فِئَةٌ تُقاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ أُخْرى كافِرَةٌ يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ وَ اللَّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِ مَنْ يَشاءُ
آل عمران / 13 بنا بر آنكه راجع به جريان بدر است ، كفار ، مؤمنان را دو برابر ديدهاند .
الميزان مىگويد : كفار در اولين ملاقات به حكم
إِذِ الْتَقَيْتُمْ
مسلمانان را كم ديدهاند ولى پس از شعلهور شدن آتش جنگ خدا آنها در چشم كافران دو