فتنة : امتحان . اصل فتن گذاشتن طلا در آتش است تا خوبى و بدى آن آشكار شود ، مراد از آن در آيه شرك يا ظاهرا ناآرامى و اختناق است كه اهل مكه به وجود آورده بودند .
مولاكم : مولى : دوست و سرپرست . مراد معناى دوم است .
غنمتم : غنيمت : آن به معنى غنائم جنگى و هر فائده و بهره است چنان كه راغب ، اقرب الموارد ، طبرسى و ديگران گفتهاند ، چنان كه در آيهء
فَعِنْدَ اللَّهِ مَغانِمُ كَثِيرَةٌ
نساء / 94 به معنى فائدهها است .
خمسه : خمس ( بر وزن عنق ) : يك پنجم .
القربى : قربى : نزديكى نسبى
لِذِي الْقُرْبى
صاحب قرابت و خويشى .
ابن السبيل : درمانده ، كسى كه از وطنش دور مانده و جز ( راه ) معرفى ندارد .
فرقان : فرقان : فرق گذاشتن ، جدا كردن
يَوْمَ الْفُرْقانِ
روزى كه خدا ميان دو گروه مؤمن و كافر را جدا كرد ، گروه مؤمن را غالب نمود .
الجمعان : دو جمع ، دو گروه ،
الْتَقَى الْجَمْعانِ
دو گروه با هم ملاقات كرد .
شرحها
در اين آيات روشن شده كه عدهاى ثروت خود را در راه خرابكارى و تباهى مصرف مىكنند تا مردم را از راه راست باز دارند ، نتيجه آن مىشود كه بدان از نيكان جدا شوند و بدان راهى جهنم شوند ، بعد فرموده : راه توبه براى اين گونه اشخاص باز است و اگر به راه حقّ باز گردند مشمول رحمت خدا مىشوند ، مسلمانان تا مىتوانند بايد بجنگند تا شرك ريشه كن گردد و توحيد پياده شود ، خدا در اين زمينه يار و مددكار آنهاست . در آيهء اخير دربارهء غنائم دستور رسيده