ذلت گرسنگى نبيند
نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ . . .
علت نهى است .
دوم : نزديكى به فواحش اعم از آنكه پنهان باشد يا آشكار در قرآن از زنا ، لواط و اتهام زنان عفيف با « فحشاء » تعبير آمده است .
از امام باقر عليه السّلام نقل شده « ما ظهر » زناى آشكار ، « ما بطن » رفيق بازى سرى است . بعيد نيست مراد گناهانى باشد كه ضرر اجتماعيشان بيشتر است از قبيل بىعفتى و زنا و مانند آن .
سوم : آدم كشى مگر آنكه از روى حق باشد مثل قصاص و مانند آن ، « وصاكم » بايد به معنى فرمان و دستور باشد نه سفارش اخلاقى .
لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
نشان مىدهد كه درك اين مطالب آسان است به فكر و دقت بيشتر احتياج نيست بر خلاف دو آيهء بعدى كه با لفظ
لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
و
لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
آمده است .
152 -
وَ لا تَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ
.
در اين آيه چهار دستور و يك قاعدهء كلّى بيان شده است :
اول : نزديك شدن به مال يتيم اعم از خوردن يا تصرف ديگر ، مگر به طريقى كه بهتر است مثل نگهدارى و صرف عايدات آن براى يتيم
حَتَّى يَبْلُغَ
قيد است براى
لا تَقْرَبُوا
يعنى نزديك نشويد و اتلاف نكنيد تا به سن رشد برسد و بتواند در مال خود تصرف كند مثل :
وَ ابْتَلُوا الْيَتامى حَتَّى إِذا بَلَغُوا النِّكاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْداً فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوالَهُمْ
نساء / 6 .
دوّم :
وَ أَوْفُوا الْكَيْلَ وَ الْمِيزانَ بِالْقِسْطِ
در خريد و فروش پيمانه و ترازو را از روى عدالت تمام كنيد و كم ننمائيد .
سوم :
لا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها
اين يك قاعدهء كلى است گويى كسى مىگويد : چطور مىتوان عدالت واقعى را در پيمانه و ترازو مراعات كرد ؟ جواب آن است كه به قدر امكان اين كار را بكنيد چون خارج از قدرت تكليف نمىكنم .