« من اعطى الاستغفار لم يحرم المغفرة »
هر كه موفق به استغفار شد از آمرزش محروم نمىشود . مراد از آيه آن است كه گناه قابل جبران است خواه نسبت به خدا باشد يا نسبت به بندگان خدا .
111 -
وَ مَنْ يَكْسِبْ إِثْماً فَإِنَّما يَكْسِبُهُ عَلى نَفْسِهِ وَ كانَ اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً
.
يعنى برگشت اعمال بد به خود انسان است ، خدا به گناهان دانا و اين اثر از روى حكمت است به نظرم اين آيه مقدّمه است براى آيهء بعدى .
112 -
وَ مَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْماً ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئاً فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتاناً وَ إِثْماً مُبِيناً
.
اين آيه اشاره به دزديدن طعام و سلاح و نسبت دادن به ديگرى است چنان كه در شأن نزول نقل شد ولى مضمون آن كلّى است ، به نظرم مراد از خطيئه آنست كه غير عمدى باشد مثل قتل خطا و نحو آن ، ولى اثم آنست كه از روى عمد واقع شود ، الميزان احتمال مىدهد اوّلى مربوط به گناهى است ما بين انسان و خدا مثل روزه خوردن و غيره . به هر حال منظور آنست كه هر كس خطايى يا گناهى مرتكب شود و آن را به ديگرى نسبت دهد بهتان و گناهى آشكار به گردن گرفته است ، بهتان نسبت به شخص بهتان زده ، گناه نسبت به خود عمل است .
113 -
وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَ رَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَ ما يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ
.
مراد از « همّت » ظاهرا تأثير قصد آنهاست يعنى اگر وحى و رحمت خدا نبود قصد آنها در تو اثر مىكرد و تو را بطرفدارى از خائنان وا مىداشت ولى چون فضل خدا با تو است اضلال ، به خودشان باز مىگردد زيرا اضلال ديگران گناه و هر گناه ضلالت است و به تو هيچ ضررى در اين زمينه نمىزنند .
وَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ عَلَّمَكَ ما لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَ كانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيماً
اين