حرث : كشت . زرع .
دنيا : مؤنث ادنى بمعنى نزديكتر . در قاموس قرآن گفتهايم ، زندگى امروز را از آن « دنيا » گفتهاند كه از زندگى آخرت بما نزديكتر است .
مأب : باز گشت . زمان باز گشت . مكان بازگشت در آيه معناى سوم مراد است .
ازواج : جمع زوج بمعنى جفت . بزن و مرد اطلاق مىشود .
رضوان : رضايت . خوشنودى .
القانتين : قنوت بمعنى دوام طاعت است . قانتين آنهايى كه پيوسته در طاعت خدايند .
الاسحار : جمع سحر . كمى بصبح مانده را سحر گويند : « السحر : قبيل الصبح » .
قسط : عدالت . فاعل آن مقسط است ، ولى بفتح قاف بمعنى ظلم و فاعل آن قاسط آيد .
شرحها
در اين آيات روشن شده كه غريزهء جنسى و وسائل مادى ، مورد پسند انسان بوده و خدا او را چنين آفريده است ، علّت انحراف مردم همان حب مال و جاه و عشق نسبت به آنها است ، ولى اينها همه متاع و وسائل اين دنيا زود گذرند ، بايد در جهان طورى از اينها بهره برد كه زندگى قيامت تباه نشود ، آخرت مال كسانى است كه در اين دنيا با عدالت و انصاف و فرمانبرى از حق زندگى كنند . خدايى كه « قائم بقسط » و عدالت است دربارهء نيكوكاران و بدكاران به عدالت رفتار خواهد فرمود .
14 -
زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّساءِ وَ الْبَنِينَ وَ الْقَناطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ الْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَ الْأَنْعامِ وَ الْحَرْثِ
اين هفت چيز از مصاديق مشتهيات هستند ، تزيين و مورد پسند بودن آنها از جانب خداست ، و بشر