حاكى است كه آرى بايد به خدا توبه كرد و او را ياد آورد زيرا جز خدا كسى قدرت آمرزيدن ندارد ،
وَ لَمْ يُصِرُّوا
با قيد
وَ هُمْ يَعْلَمُونَ
مضمونش آن است كه بعدا دانسته و از روى عمد به آن گناه دست نزنند و اين مىفهماند كه اگر بار ديگر اشتباه كرده و گناه كردند باز توبه پذيرفته است .
از حضرت صادق صلوات اللَّه عليه منقول است : اصرار آن است كه بنده گناه كند و آمرزش نخواهد و به فكر توبه نباشد اين است اصرار « 1 » و روايت شده :
ابليس پس از آنكه از خدا مهلت گرفت گفت : قسم به عزت تو تا فرزند آدم جان در بدن دارد از قلبش بيرون نخواهم رفت . خدا در جواب فرمود به عزت و جلالم قسم تا روح در بدن دارد توبه را از او نمىگيرم « 2 » .
در الميزان از مجالس شيخ از عبد الرحمن بن غنم نقل شده : اين آيه دربارهء بهلول نباش ( كفن دزد ) نازل شد كه كفن يكى از دختران انصار را دزديد و با همان مرده زنا نمود ، آن گاه پيش رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله آمد ، حضرت او را از خود دور كرد ، رفت در كوهها ناله مىكرد تا توبهاش پذيرفته شد . به نظر مىآيد جريان در آن روزها اتفاق افتاده و آيه با آن قضيه تطبيق كرده است و گرنه آيات عنوان شده يك جا نازل گشتهاند .
136 -
أُولئِكَ جَزاؤُهُمْ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها وَ نِعْمَ أَجْرُ الْعامِلِينَ
اين آيه بيان پاداش كسانى است كه اوصاف آنها در دو آيهء قبل گفته شد ، « مغفرة » حاكى است كه گناهان خرد و ريز آنها مورد عفو است . وصف نهرها و اينكه چه چيز در آنها جريان دارد در ( بقره / 25 ) گفتهايم و در سورهء محمّد آيهء 15
هامش
( 1 ) - تفسير عياشى .
( 2 ) - المحجة البيضاء ج 7 / 25 .