به نظر بعضى شايد منظور از آيه ، نهى از كثرت سوگند باشد يعنى خدا را در معرض سوگند قرار ندهيد و مرتب لا و اللَّه و بلى و اللَّه نگوئيد ولى نگارنده وجه اول را قوى مىدانم ، جمله و اللَّه سميع عليم در آخر آيه در مقام تهديد است از اينكه چنين كارى بكنند و شايد اشارهاى باشد به اينكه بعضىها براى شانه خالى كردن از كارهاى نيك چنين سوگندهايى ياد مىكنند .
225 -
لا يُؤاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمانِكُمْ وَ لكِنْ يُؤاخِذُكُمْ بِما كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ
.
اين آيه از فروعات آيهء قبل است كه پس از نهى مذكور ، سوگندها را به دو قسم تقسيم مىكند سوگند مورد عفو و سوگند مورد مؤاخذه . سوگند عفو آنست كه از روى عدم تفكر باشد و انسان از روى تصميم و ايجاد وظيفه بر آن تكيه نكند مانند كلمه و اللَّه و باللّه كه ورد زبان بسيارى از انسانها است در تفسير برهان از حضرت صادق - صلوات اللَّه عليه - نقل شده : سوگند عفو آنست كه شخص لا و اللَّه و بلى و اللَّه بگويد بىآنكه بر چيزى تصميم بگيرد .
قسم دوم سوگندهايى است كه از روى قصد باشد مانند كسى كه به دروغ قسم مىخورد تا مال كسى را انكار كند و يا سوگند مىخورد كه سيگار نكشد و يا هر شب با وضو بخوابد مراد از « بما كسبت قلوبكم » همين است يعنى خدا شما را با آن تصميم و نظر كه از سوگند داريد مؤاخذه مىكند اگر سوگند شرعى باشد در صورت مخالفت و اگر سوگند خيانت باشد براى سوگند و خيانت مورد مؤاخذه خواهيد بود .
مراد از « بما » همان غرضى است كه براى آن سوگند ياد مىكنيم نظير اين آيه است آيهء :
لا يُؤاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمانِكُمْ وَ لكِنْ يُؤاخِذُكُمْ بِما عَقَّدْتُمُ الْأَيْمانَ . . .
مائده / 89 ، در جمله
وَ اللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ
لفظ « غفور » حاكى است كه سوگند عفو كار خوبى نيست ولى مورد غفران خداست در وصف مؤمنان