رئيس ، مالك ، مصلح و مانند آن نيز به كار مىرود .
عالمين : آن جمع عالم ( بفتح لام ) است . به معنى همهء مخلوقات ، به معنى مردمان نيز آيد مانند
وَ أَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعالَمِينَ
( بقره / 47 ) .
مالك : اين كلمه بمعنى صاحب مال و سرپرست هر دو آمده است ، در آيه معناى دوم بهتر است .
صراط : راه آن با « سين » و « صاد » هر دو خوانده شده و هر دو به يك معنى است ، آن در اصل با « سين » است ولى گويند : با صاد افصح است كه صاد با طاء قريب المخرج است .
شرحها
در اين آيات ، ابتدا ، خداوند بطور غائب با صفات رب العالمين ، رحمن ، رحيم و مالك يوم الدين ياد شده است . گويى نماز خوان با ذكر اين صفات به تدريج به خداوند نزديك مىشود و در
مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ
با خدا روبرو شده و طور خطاب مىگويد :
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ . . .
و ادامه مىدهد كه ما را از هدايت يافتگان و
الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ
بگردان و از گمراهان و غضبشدگان بدور كن ، بالاتر از همه ، مرد مؤمن با ذكربسم اللَّه . . . به درياى رحمت بيكران حق كه همه جا را پر كرده و هميشگى است اتصال پيدا مىكند .
1 -
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
به اتفاق شيعه
بِسْمِ اللَّهِ . . .
يك آيهء مستقل و جزء فاتحة الكتاب و سورههاى ديگر است ، به جزء سورهء توبه و در سورهء ( نمل / 30 ) در صدر نامهء حضرت سليمان واقع است كه به ملكهء سبأ نوشت ، ترك آن در نماز مبطل است خواه واجب باشد و خواه مستحبّ .
« بِسْمِ اللَّهِ » *
متعلق است به فعل مقدر مانند ( ابدء - ابتدء ) يعنى ، شروع مىكنم با نام خدا ( يا شروع كن با نام خدا ) از امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه نقل شده : اللَّه بزرگترين اسم از اسماء خداست