ملة : دين و طريقه . اصل آن از « امللت الكتاب » است يعنى نامه را املاء كردم دين را بدان جهت ملّت گويند كه از طرف خدا املاء شده است در قرآن به طريقه بتپرستان نيز ملت اطلاق شده است : ( اعراف / 88 و 89 ) فرق ما بين دين و ملت را در قاموس قرآن ملاحظه كنيد .
اهوائهم : هوى به معنى خواهش نفس است اعم از خواهش مذموم يا ممدوح جمع آن اهواء است .
تلاوت : تلاوت به معنى تبعيت و از پى رفتن است به نظر طبرسى خواندن آيات را از آن تلاوت گويند كه خواننده بعضى از حروف را پشت سر بعضى قرار مىدهد .
تجزى : جزاء در اينجا به معنى دادن چيزى است بقره / 48 .
عدل : عوض .
شفاعة : واسطه شدن بقره / 48 .
شرحها
اين آيات اولا هشدارى است به رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله كه مىفرمايد قصد يهود و نصارى آنست كه تو را مطيع خويش گردانند ولى اگر با اين همه دلائل روشن تابع اميال آنها باشى از خدا منقطع خواهى بود ، در عين حال آن كه در تورات و انجيل درست دقت كند پذيرفتن دين تو بر او آسان خواهد بود ثانيا تذكرى است كه در گذشته نيز به بنى اسرائيل داده شده بود .
120 -
وَ لَنْ تَرْضى عَنْكَ الْيَهُودُ وَ لَا النَّصارى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ
در مقابل اين عدم رضايت فرموده :
قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدى
يعنى هدايت واقعى هدايت خداست با وجود آن چطور مىتوانم پيرو خواستههاى شما باشم ؟ !
وَ لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْواءَهُمْ . . .
تهديد شديدى است كه در دين ، گذشتى