كيفيت اين عفو در آيهء پنجاه چهارم خواهد آمد .
53 -
وَ إِذْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ وَ الْفُرْقانَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ
.
ظاهرا فرقان صفت كتاب است يعنى كتاب موسى اين صفت را داشت كه حق و باطل را از هم جدا كرده و حقائق را يكى يكى معين مىنمود . در آيهء ديگر ، فرقان در جاى كتاب آمده است
وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسى وَ هارُونَ الْفُرْقانَ وَ ضِياءً وَ ذِكْراً لِلْمُتَّقِينَ
انبياء / 48 اين تعبير دربارهء قرآن مجيد نيز آمده است :
هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى وَ الْفُرْقانِ
بقره / 185 و نيز آمده :
تَبارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقانَ عَلى عَبْدِهِ
فرقان / 1 .
54 -
إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ يا قَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلى بارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بارِئِكُمْ فَتابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ
.
اينكه موسى فرمود : شما با اين گوسالهپرستى بر خويش ستم كرديد پس توبه كنيد ، مطلبى است طبيعى ، ولى اينكه گويد :
فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ
مراد از اين قتل نفس چيست ؟ آيا منظور آنست خودكشى كنيد ؟ يا پس از توبه كردن بجان هم افتيد و يكديگر را بكشيد ؟ و يا آنها كه گوساله را نپرستيدند ، پرستش كنندگان را بكشند ؟ و يا منظور قتل معنوى است يعنى با تسلط بر نفس ، آن را رام كنيد ؟
احتمال أخير بسيار بعيد است ، چون قتل به اين معنى در قرآن مجيد به كار نرفته است تا اين هم دومى باشد ، پس بايد آن را به قتل متعارف حمل كنيم .
اگر نظير اين حكم را در شريعت اسلام بررسى كنيم منظور از اين آيه روشن مىشود ، در شريعت اسلام ، توبهء مرتد فطرى قبول است ولى بايد او را كشت و اموالش را بين ورثه تقسيم كرد و زنش را از وى جدا نمود ، مرتد فطرى كسى است كه مسلمان متولد شده سپس از دين خارج شود رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرموده