وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ
:
[ سوره المجادلة ( 58 ) : آيه 4 ]
فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ شَهْرَيْنِ مُتَتابِعَيْنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَتَمَاسَّا فَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَإِطْعامُ سِتِّينَ مِسْكِيناً ذلِكَ لِتُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَ لِلْكافِرِينَ عَذابٌ أَلِيمٌ ( 4 )
پس كسى كه نيافت پس روزه بگيرد دو ماه پى در پى پيش از آنكه نزديك يكديگر بروند پس كسى كه توانايى ندارد بر صيام پس اطعام كند شصت فقير را اين براى اينست كه ايمان آوريد به خدا و به رسول او و اينست حدود الهى و از براى كافرين عذاب اليم است .
فَمَنْ لَمْ يَجِدْ
مثل زمان ما كه اصلا رقبه و غلام و كنيز نيست يا بر فرض وجود تمكن از خريدن و آزاد كردن ندارد يا دسترسى ندارد .
فَصِيامُ شَهْرَيْنِ مُتَتابِعَيْنِ
در اخبار دارد دو ماه هلالى يا شصت روز پى در پى حتّى دارد اگر سى روز روزه گرفت و يك روز افطار كرد بايد استيناف كند بلى اگر سى و يك روز گرفت كه يك روز از ماه دوم را ضميمه كرد بقيّه را متفرقا بگيرد مانعى ندارد .
مِنْ قَبْلِ أَنْ يَتَمَاسَّا
كه تا تمام دو ماه را نگيرد نمىتواند نزد او برود در اخبار دارد اگر زوج مملوك باشد كفارهء او يك ماه است نصف ما على الحرّ چنانچه در باب حدود نصف حدّ حرّ و حرّه را دارند و فقط همين صيام كفّارهء آنها است عتق رقبه و اطعام بر آنها نيست .
فَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَإِطْعامُ سِتِّينَ مِسْكِيناً
در موضوع اطعام بعضى گفتند : نصف صاع لكن مشهور و مختار يك مد از طعام است و مراد از مسكين مطلق فقراء است كه گفتند الفقير و المسكين اذا اجتمعا افترقا و اذا افترقا اجتمعا چنانچه در باب زكات هر دو را ذكر فرمود :
إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساكِينِ
الايه و در اينجا فقط مسكين را فرموده
ذلِكَ لِتُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ
ايمان به خدا و رسول تصديق فرمايشات آنها و زير بار رفتن است . ( تنبيه ) در اخبار دارد اگر پس از اظهار طلاق داد كفاره به او تعلق نمىگيرد .
وَ لِلْكافِرِينَ عَذابٌ أَلِيمٌ
كه اگر زير بار نرفت كافر مىشود و براى خود عذاب