نداشتند و استحقاق عذاب هم ندارند .
[ سوره الزخرف ( 43 ) : آيه 23 ]
وَ كَذلِكَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَذِيرٍ إِلاَّ قالَ مُتْرَفُوها إِنَّا وَجَدْنا آباءَنا عَلى أُمَّةٍ وَ إِنَّا عَلى آثارِهِمْ مُقْتَدُونَ ( 23 )
همين نحو كه مشركين براى شما عذر تراشى مىكنند با ساير مرسلين هم بوده كه ارسال نفرموديم از قبل شما در هر شهرستان و آباديها مگر آنكه گفتند بزرگان و خوشگذران آنها كه محققا ما يافتيم پدران خود را بر اين طريقه و ما به آثار آنها اقتدا مىكنيم .
وَ كَذلِكَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَذِيرٍ إِلَّا قالَ مُتْرَفُوها
ماء نافيه است و استثناء از نفى اثبات است يعنى هر رسولى كه فرستاديم و مترفون اكابر و رؤساء و اعيان آنها هستند كه هر چه آنها بگويند يا عمل كنند تبعه هم متابعت مىكنند .
إِنَّا وَجَدْنا آباءَنا عَلى أُمَّةٍ
يعنى بر همين طريقهء شرك و كفر .
وَ إِنَّا عَلى آثارِهِمْ مُقْتَدُونَ
در اينجا تعبير به اقتدا كرده و در آيهء قبل به اهتداء ، اقتدا به جهت احترام آباء و اجداد است و لو بر باطل باشد كه بر فرض بفهميم كه آنها بر باطل بودند زير بار اين نمىرويم كه آباء و اجداد خود را بدگويى كنيم ما دست از متابعت آنها برنمىداريم ولى اهتداء يعنى اينكه اينها راه حق را پيدا كرده و ما را هم هدايت به همان راه حق نموده و از اين دو آيه استفاده ميتوان كرد كه مشركين در اعصار انبياء سلف يقين بحقانيت مسلك آباء نداشتند چنانچه در دو آيه قبل فرمود
ما لَهُمْ بِذلِكَ مِنْ عِلْمٍ إِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ
و در سورهء جاثيه مىفرمايد
وَ ما لَهُمْ بِذلِكَ مِنْ عِلْمٍ إِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ
- آيهء 23 .
[ سوره الزخرف ( 43 ) : آيه 24 ]
قالَ أَ وَ لَوْ جِئْتُكُمْ بِأَهْدى مِمَّا وَجَدْتُمْ عَلَيْهِ آباءَكُمْ قالُوا إِنَّا بِما أُرْسِلْتُمْ بِهِ كافِرُونَ ( 24 )
فرمود آن رسول آيا باز اقتداء مىكنيد به طريقهء آباء خود و لو آمده باشم شما را به طريقهاى كه بيشتر شما را هدايت كند از آنچه از آباء خود به دست آوردهايد گفتند در جواب رسولان محققا ما به آنچه شما فرستاده شدهايد هر آينه كافر هستيم .
قالَ
فاعل قال همان رسول است كه در آيهء قبل فرمود
وَ كَذلِكَ ما أَرْسَلْنا