و مىبينى هر امتى به زانو در آمده كه ديگر قدرت بر قيام ندارد هر امتى خوانده مىشود بسوى كتاب خود امروز جزا داده ميشويد به آنچه بوديد عمل ميكرديد .
وَ تَرى كُلَّ أُمَّةٍ جاثِيَةً
كنايه از بيچارگى و درماندگى است كه هيچ راه فرارى ندارد فرداى قيامت هر دسته و جمعيتى گرفتار حال خود نه پناهگاهى دارند و نه چاره سازى همه درمانده و پريشان حال هستند .
كُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى إِلى كِتابِهَا
نامهء عمل كه رقيب و عتيد مينويسند .
إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيانِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ * ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ
ق ، آيهء 16 و 17 . و يكى از نصوص قرآن و ضرورت دين نامهء عمل است بعضى بدست راست بعضى بدست چپ بعضى از عقب سر چنانچه ميفرمايد :
فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ فَسَوْفَ يُحاسَبُ حِساباً يَسِيراً وَ يَنْقَلِبُ إِلى أَهْلِهِ مَسْرُوراً وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ وَراءَ ظَهْرِهِ فَسَوْفَ يَدْعُوا ثُبُوراً وَ يَصْلى سَعِيراً
انشقاق ، آيهء 7 الى 12 .
الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
چنانچه ميفرمايد :
الْيَوْمَ تُجْزى كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ لا ظُلْمَ الْيَوْمَ
مؤمن ، آيهء 17 .
يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتاتاً لِيُرَوْا أَعْمالَهُمْ فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ
زلزال ، آيهء 6 الى 8 .
[ سوره الجاثية ( 45 ) : آيه 29 ]
هذا كِتابُنا يَنْطِقُ عَلَيْكُمْ بِالْحَقِّ إِنَّا كُنَّا نَسْتَنْسِخُ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ( 29 )
اين است كتاب ما كه ميگويد بر شما آنچه حقّ است محققا ما استنساخ ميكنيم آنچه را كه بوديد عمل ميكرديد .
هذا كِتابُنا
اشاره به همان نامهء عمل است كه بدست هر يك داده مىشود .
يَنْطِقُ عَلَيْكُمْ بِالْحَقِّ
كه چيزى بر خلاف واقع در او نوشته نشده و اطلاق نطق بر كتاب كنايه از بيان و نشان دادن است چنانچه در لسان ما هم مىگوييم : اين نامه چنين ميگويد و چنين شهادت ميدهد و چنين نشان ميدهد .
إِنَّا كُنَّا نَسْتَنْسِخُ
استنساخ امر بكتبهء اعمال است كه بنويسند .
ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
آنچه را كه بوديد عمل ميكرديد در خبر دارد حتى نفخ به آتش را مينويسند و خداوند بصفت ستّاريّت كتبهء روز را غير شب قرار داده و