پس حجت بر همه تمام نيست .
جواب : اما در ادوار قبل از اسلام انبياء جزء و اوصياء انبياء بودند در هر نقطه از نقاط و در دوره ائمه ( ع ) ثقات از روات و اصحاب را بعنوان وكالت در اطراف ارسال ميداشتند و در دوره غيبت علماء بعنوان نيابت عامه در جميع اطراف منتشر هستند كه اگر كسى بخواهد هدايت شود دسترسى دارد ، لذا از پيغمبر اكرم است فرمود
« علماء امتى كأنبياء بنى اسرائيل »
و بر فرض اگر مركزى باشد كه دسترسى به احكام دين نداشته باشند حرام است در همچه مراكزى توقف كرد و واجب است هجرت كنند و بر فرض اگر كسى متمكن از هجرت نباشد جاهل قاصر محسوب مىشود و از عذاب مصون ميگردد و لو از فيوضات هم محروم باشد
لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ
ولى كى و كجا
« ما اكثر العبر و اقل الاعتبار » .
[ سوره القصص ( 28 ) : آيه 52 ]
الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ مِنْ قَبْلِهِ هُمْ بِهِ يُؤْمِنُونَ ( 52 )
آن كسانى كه آورديم آنها را كتاب از قبل او آنها به او ايمان آوردند اين آيه شريفه را دو نحوه ميتوان تفسير كرد و نحوه اول مراد از :
الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ
انبياء هستند كه بر آنها كتاب نازل شده مثل موسى و داود و عيسى كه تورات و زبور و انجيل بر آنها نازل شد دوم مؤمنين به انبياء كه اين كتب سماويه بر آنها تلاوت شده و قبول نمودند و وحى الهى دانستند و مانعى ندارد مراد اعم از انبياء و مؤمنين به آنها باشند .
مِنْ قَبْلِهِ
مرجع ضمير ممكن است قرآن باشد يعنى كتبى كه قبل از قرآن نازل شده و ممكن است پيغمبر اسلام باشد يعنى انبيايى كه قبل از حضرت رسالت بودند .
هُمْ بِهِ يُؤْمِنُونَ
آنها به اين قرآن و به اين رسول ايمان آوردند زيرا تمام انبياء خبر از آمدن حضرت رسالت دادهاند و در تمام كتب سماويه بشارت بوجود مبارك او داده شده چنانچه در آيات شريفه قرآن اشاره شده مثل آيه
الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوباً عِنْدَهُمْ فِي التَّوْراةِ وَ الْإِنْجِيلِ
( اعراف آيه 157 ) و مثل
وَ مُبَشِّراً بِرَسُولٍ يَأْتِي مِنْ بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ
( صف آيه 6 ) و مثل
وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ النَّبِيِّينَ لَما آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتابٍ وَ حِكْمَةٍ ثُمَّ جاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ