(
مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا
) : مثل جبرئيل امين وحى ، و ملائكه كه بر ابراهيم و لوط نازل شدند ، ملك محمود كه بر پيغمبر نازل شد ، و ملائكه كه بر صديقهء طاهره و ائمهء هدى نازل ميشدند و أمثال اينها .
(
وَ مِنَ النَّاسِ
) از آدم ابو البشر تا خاتم الانبياء صد و بيست و چهار هزار كم و بيش .
(
إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ
) : دو وصف منتزع از علم كه عالم بمسموعات و بمبصرات است نه اينكه احتياج بآلات سمع و بصر باشد گوش و چشم داشته باشد گوشش بشنود و چشمش ببيند ، و اين علم ازلى است و ابدى عين ذات ، ازلا عالم بجميع مسموعات و بجميع مبصرات بوده و ابدا هست نه اينكه حين كلام علم پيدا كند يا زمان وجود ببيند .
تنبيه : افضليت كه ذكر شد نسبت به امت خود است منافى نيست كه در امم ديگر أفضل از او باشند چنانچه ائمه و اوصياء پيغمبر اسلام و صديقهء طاهره أفضل از جميع انبياء سلف بودند .
[ سوره الحج ( 22 ) : آيه 76 ]
يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ ( 76 )
خداوند مىداند آنچه را كه قبل از آنها بوده و آنچه كه بعد از آنها بود مىشود و بسوى او است بازگشت امور .
(
يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ
) : ضمير جمع ممكن است برسل باشد از ملائكه و انبياء بقرينهء آيه قبل ، و ممكن است بأفراد انس باشد از مؤمن و كافر . و ممكن است بجميع ذوى العقول باشد از ملائكه و جن و انس ، و ممكن است بجميع مخلوقات باشد از پيش از خلقت آنها و آنچه بعد از فناء آنها .
(
وَ ما خَلْفَهُمْ
) : از احوالات عالم برزخ و قيامت و بهشت و جهنم و احوال