(
أُولئِكَ عَنْها مُبْعَدُونَ
) : و امّا كسانى كه بدون ايمان از روى تقصير از دنيا روند مشمول آيات قبل هستند و لو اعمال صالحه و اخلاق حسنه داشته باشند ، غاية الامر دركات عذاب آنها در جهنّم مختلف باشد .
و امّا اگر از روى قصور باشد نه اهل جنّت و نه اهل نار .
[ سوره الأنبياء ( 21 ) : آيه 102 ]
لا يَسْمَعُونَ حَسِيسَها وَ هُمْ فِي مَا اشْتَهَتْ أَنْفُسُهُمْ خالِدُونَ ( 102 )
نمىشنوند اين هايى كه سبقت لهم منّا الحسنى صداى جهنّم را و آنها در آنچه نفوس آنها مايل است و لذّت مىبرند هميشه مخلّد هستند .
(
لا يَسْمَعُونَ حَسِيسَها
) : حسيس صوت مخفى و سبك را گويند اشاره به اين است كه اهل بهشت بقدرى از جهنّم دور هستند با اين كه جهنّم نعرهها دارد كه مىفرمايد :
« إِذا أُلْقُوا فِيها سَمِعُوا لَها شَهِيقاً وَ هِيَ تَفُورُ »
. ملك آيهء 7 .
و در مجمع البحرين مىگويد : الشهقة الصّيحة ، و تفور بمعنى جوشش است كه صداى جهنّم و لو بنحو سبك باشد نمىشوند چون صدا هر چه بلند باشد هر چه دور تر انسان باشد سبك به گوش او مىرسد تا اندازهاى كه ديگر صدا را نمىشنود مثل اينكه صداى توپ و طيّاره و لو تا چند فرسخ برود و اگر دور تر باشند نمىشنوند .
(
وَ هُمْ فِي مَا اشْتَهَتْ أَنْفُسُهُمْ
) : شهوت به معناى لذّت است چنانچه قوّهء شهويّه جلب لذائذ مىكند ، و قوّهء غضبيّه دفع منافرات مىكند و لذّات بهشت دو قسم است لذائذ جسمانى و لذائذ روحانى و به اندازى است كه نمىتوان درك نمود كه مىفرمايد :
« فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ »
سجده آيهء 18 . و از رسول اكرم است كه فرمود :
« فيها ما لا عين رأت و لا اذن سمعت و لا خطر على قلب بشر »