موجب مفسدهء ملزمه شد حرام مىشود و غير ملزمه مذموم مىگردد ، و اگر خالى از مفسده و مصلحت هر دو شدند يا مصلحت و مفسدهء آن مساوى شد مباح مىگردد .
پس هر كدام محكوم به احكام خمسه مىشوند .
[ سوره الأنبياء ( 21 ) : آيه 64 ]
فَرَجَعُوا إِلى أَنْفُسِهِمْ فَقالُوا إِنَّكُمْ أَنْتُمُ الظَّالِمُونَ ( 64 )
پس اين مشركين عاجز شدند از جواب ابراهيم و به خود فرو رفتند و رجوع به نفوس خود كردند و به يكديگر مىگفتند : البته خود شما ظالم هستيد .
(
فَرَجَعُوا إِلى أَنْفُسِهِمْ
) : به فكر فرو رفتند كه اين كلام ابراهيم جواب ندارد زيرا اين اصنام كه نطق نمىكنند و دفع ضرر از خود نمىتوانند بكنند و جلب نفع ندارند .
(
فَقالُوا
) بعض آنها به بعض ديگر يعنى با هم به هم مىگفتند :
(
إِنَّكُمْ أَنْتُمُ الظَّالِمُونَ
) : با تأكيد كلمهء ان و تكرار خطاب كم و انتم و جمع محلى به الف و لام يعنى البته جميع شما مشركين ظالم هستيد هم به خود ظلم كرديد كه پرستش كنيد خدايى كه نه نطق دارد نه جلب نفع مىكند و نه دفع ضرر نه از خود و نه از ديگران ، و هم ظلم به غير كرديد كه يك جوان بىگناهى را اذيت كرديد ، و هم ظلم به دين كرديد كه براى خداى متعال شريك قائل شديد .
[ سوره الأنبياء ( 21 ) : آيه 65 ]
ثُمَّ نُكِسُوا عَلى رُؤُسِهِمْ لَقَدْ عَلِمْتَ ما هؤُلاءِ يَنْطِقُونَ ( 65 )
پس سر را به زير انداختند و متوجه به ابراهيم شدند و به او گفتند :
هر آينه ميدانى كه اين اصنام ما نطق نمىكنند و پس از اينكه اين اصنام ما نطق