(
وَ كَذلِكَ نَجْزِي مَنْ أَسْرَفَ
) اسراف و تبذير در مال دو معصيت كبيره است اسراف زياد مصرف كردنست در مصارف عقلايى زائد بر آنچه عقل و شرع حكم ميفرمايد و تبذير صرف مال است در مصارف غير عقلايى و غير مشروع و اسراف در عمل زياده روى در معاصى كه از هيچگونه معصيتى باك نداشته باشد و كوتاهى نكند و اسراف در دين كفر و شرك و عناد و نصب عداوت با اولياء حق از انبياء و اوصياء و دعاة دين و ضلالت و اضلال ديگران و ترك فرائض و اوامر اعراض از حق و سير در طرق باطله است و جزاء آنها را هم در دنيا و هم حين الموت و هم در قبر و هم در عالم برزخ و هم در دورهء رجعت و هم در صحراى محشر خواهند ديد .
(
وَ لَمْ يُؤْمِنْ بِآياتِ رَبِّهِ
) آيات ربّ انبياء و حجج الهيّه و كتب سماويّه و دستورات دينيّه و علماء اماميّه و دعاة حقّه است بهر كدام از اينها ايمان نداشته باشد مشمول اين جمله است .
(
وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَشَدُّ
) محشر بلكه هر چه بگذرد عذابش بيشتر مىشود (
عَذاباً فَوْقَ الْعَذابِ
) .
(
وَ أَبْقى
) بقاء و دوام آن ابدى و دائمى است دار خلود است انتهاء ندارد ( تنبيه ) اخبار بسيارى از ائمّهء اطهار در ذيل اين آيات رسيده ببيانات مختلفه ، و مكرّر گفتهايم كه اخبار در تفسير آيات بيان مصاديق است منافى با عموم آيات ندارد ، در بعضى تعبير بنصّاب كرده ، در بعضى تعبير به ترك ولاية أمير المؤمنين ، در بعضى بشرك ، در بعضى آيات را ائمّه اطهار شمرده ، در بعضى بكثرت معاصى و اين اخبار در برهان نقل شده و آنچه مذكور شد شامل جميع آنها است و دوست داشتم يك جمله مختصرى از خبر منسوب بأمير المؤمنين عليه السلام كه مكاتبه فرمود به محمّد ابن ابى بكر بر اهل بصره راجع به عذاب قبر نقل كنم خلاصه مفادش اينكه قبر براى مؤمن روضة من رياض الجنّة و يمدّ له مدّ البصر و براى كافر حفرة من حفر النار و آن قدر ضيق مىشود كه اضلاعش در هم كوفته مىشود و نود و نه تنّين بر او مسلّط ميشوند كه اگر يكى از آنها در روى زمين نفخى كند تمام هوامّ هلاك ميشوند و قبر همه روزه صاحبش