و هواى نفس و زخارف دنيوى و لذائذ نفسانى .
وَ كانُوا مُجْرِمِينَ
و از هيچ گناه و معصيتى رو برگردان نبودند و اين تنبيه بزرگى است براى اهل معصيت كه موجب اين نوع عذابها ميشوند .
[ سوره هود ( 11 ) : آيه 117 ]
وَ ما كانَ رَبُّكَ لِيُهْلِكَ الْقُرى بِظُلْمٍ وَ أَهْلُها مُصْلِحُونَ ( 117 )
و هرگز پروردگار تو خدايى نيست كه هلاك كند شهرستانهايى را از روى ظلم و حال آنكه اهل آن شهرستان مصلح باشند .
مسئلة - از اصول مذهب شيعه و معتزله از عامه مسئله عدل است و لكن اشاعره از عامّه و يهود و نصارى منكر عدل هستند و استدلال كردند بر اينكه خدا قدرت بر هر چيزى دارد مثلا اگر اراده كند فرداى محشر پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و ساير انبياء و اولياء را جهنم برد و فرعون و نمرود و شدّاد و ساير اشقياء را بهشت برد ميتواند و احدى حق اعتراض ندارد
لا يُسْئَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَ هُمْ يُسْئَلُونَ
انبياء آيه 23 و جواب از اين شبهه اينكه قدرت حق منافى با ترك فعل قبيح نيست فرق است بين نتوانستن و نكردن چنانچه معصومين عليهم السلام محال است از آنها صدور معصيت نه اينكه قدرت ندارند و الّا فضيلتى نبود كسى نتواند معصيت كند و اين آيه هم منافى نيست زيرا عدم سؤال از فعل الهى دليل نيست بر اينكه فاعل قبيح است و آيات شريفه سر تا سر قرآن ببانگ بلند ميفرمايد
إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ
نساء آيه 44
وَ ما كانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ
توبه آيه 71
وَ ما ظَلَمْناهُمْ
هود آيه 103 الى غير ذلك از آيات و مكرر اين موضوع را در موارد متعدده تذكر دادهايم لذا ميفرمايد
وَ ما كانَ رَبُّكَ لِيُهْلِكَ الْقُرى بِظُلْمٍ وَ أَهْلُها مُصْلِحُونَ
كه اگر اهل صلاح باشند هرگز خداوند عذاب نازل نميكند و لو اهل صلاح كمتر باشند و اكثريت با اهل فساد باشد و از اين آيه شريفه چند نكته استفاده مىشود :