جواب - اينكه كلمه ناس در اين دو آيه مختلف است ، اما در آيه كان الناس افرادى كه در اول خلقت كه امّت آدم بودند و بشريعتش تا زمان نوح [ ع ] باقى بودند و انبياء قبل از نوح بشريعت او دعوت ميكردند مثل شيث و ادريس و اوصياء او بودند و اين آيه تمام افراد ناس از اول خلقت تا قيامت را شامل مىشود .
اشكال - قبلا گذشت كه تمام انبياء مبعوث بيك دين بودند و آن دين اسلام بود جواب - بلى يك دين بود لكن امتهاى مختلف بودند و بعضى از خصوصيات بمقتضيات زمان تغيير ميكرد ولى اصل محفوظ بود .
(
لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً واحِدَةً )
بجعل تكوينى بطريق الجاء و اجبار و لكن اين منافى با تكليف و استحقاق مثوبت و عقوبت بود كه غرض از اصل خلقت بوده و خلاصه مفاد اينكه اگر مردم به اختيار و ميل تمام متفقا قبول ايمان ميكردند و اطاعت داشتند يك پيغمبر براى آنها كافى بود .
(
وَ لا يَزالُونَ مُخْتَلِفِينَ )
در هر زمانى چه اندازه اختلاف داشتند از اقسام شرك و كفر و عقائد فاسده و مذاهب مختلفه و طرق متشتته لذا لازم شد بمقتضاى حكمت و مصلحت انبياء بفرستد كه در هر زمانى حجت بر خلق تمام شود و راه عذرى بر احدى باقى نماند نگاه كنيد با اين همه انبياء و اوصياء و معجزات و اين همه علماء در هر عصر و زمانى مع ذلك چه اندازه اختلاف در جامعه بشريت ايجاد شده همين امروز را مشاهده كنيد و بطور قهقرا برويد تا زمان آدم ابو البشر على نبيّنا و آله و عليه السّلام .
[ سوره هود ( 11 ) : آيه 119 ]
إِلاَّ مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ ( 119 )
مگر كسانى كه مورد ترحم پروردگار تو شدند از مؤمنين صالحين كه آنها