اوليه است و چيزى هست بلا دليل و برهان كه معنى سلطان است .
وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ
اين جمله شامل مرتكبين فواحش مىشود كه گفتند
وَ اللَّهُ أَمَرَنا بِها
و شامل اهل بدع مىشود كه بدعت در دين گذاردند و نسبت به خدا دادند و شامل اهل خلاف مىشود كه بقياسات و استحسانات و اولويات و مناطات ظنّيه احكام دين را ثابت ميكنند خذلهم اللَّه جميعا .
[ سوره الأعراف ( 7 ) : آيه 34 ]
وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ ( 34 )
و از براى هر جماعتى مدتى است پس زمانى كه مدّت آنها رسيد تأخير نميافتد ساعتى و جلو هم نميافتد از براى آنها .
وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ
مراد از اجل اگر مرگ باشد كه مدت عمر هر كسى در دفتر الهى ثبت است حتى نفس كشيدن آنها محدود و معين است وقتى بانتهاء رسيد مرگ او را دررسد و كسى نميداند جز ذات اقدس ربوبى
وَ ما تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ
لقمان آيه 34 ، چه آجال حتمى باشد و چه معلقى زيرا خداوند ميداند معلّق عليه واقع مىشود يا نميشود ، چه در لوح محفوظ ثبت شده باشد و چه در لوح محو و اثبات زيرا خدا ميداند محو مىشود يا اثبات مىشود ، و اگر مراد مدت رياست و عنوان باشد مثل مدت سلطنت بنى اميّه و بنى عباس و ساير سلاطين مثل صفويه و قاجاريه زمانى كه مدت رسيد از اين عنوان خواهند افتاد و از اين قبيل است ساير امور مثل غنى ، فقر ، عزت ، ذلّت ، صحت ، مرض ، نعمت ، بلاء هر چه كه بر هر قومى معين شده
فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ
يعنى انقضاء مدت شد و بسر رسيد
لا يَسْتَأْخِرُونَ
نميتوانند عقب بيندازند و بر مدت خود اضافه كنند
ساعَةً
تعبير بساعت نه بمعنى اينست كه كمتر از ساعت بتوانند بلكه آنى نميتوانند با اينكه كمال جديت را ميكنند در