وَ مَتَّعْناهُمْ إِلى حِينٍ
يونس آيه 98 .
فَما كانَ دَعْواهُمْ
اشاره به اينكه هيچ راه عذرى براى آنها باقى نمانده و حجت بر آنها از هر جهتى تمام شده
إِذْ جاءَهُمْ بَأْسُنا
يعنى آثار عذاب ظاهر شد و الّا بعد از نزول عذاب كه آنها هلاك شدهاند جاى دعوى باقى نمانده
إِلَّا أَنْ قالُوا
اعتراف بتقصير و معاصى خود كنند و بگويند
إِنَّا كُنَّا ظالِمِينَ
چه ظلم در دين كه شرك و كفر و عناد و عصبيت و ساير امورى كه باعث زوال ايمان شود و چه ظلم بنفس از ارتكاب معاصى و ترك واجبات و كوتاهى در ازاله اخلاق رذيله و در تحصيل علم واجب ، و چه ظلم به غير از غيبت و تهمت و نمّامى و زخمزبان و سبّ و فحش و لعن و سعايت و همچنين اذهاب مال و مقام و آزار جسمى و روحى .
[ سوره الأعراف ( 7 ) : آيه 6 ]
فَلَنَسْئَلَنَّ الَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ وَ لَنَسْئَلَنَّ الْمُرْسَلِينَ ( 6 )
پس هراينه البته سؤال خواهيم كرد از كسانى كه بر آنها پيغمبران فرستاديم كه تمام امم باشند و البته سؤال خواهيم كرد از خود فرستادگان كه انبياء و رسل باشند مسئلة - سؤال در قيامت از ضروريات دين اسلام بلكه جميع اديان عالم است و يكى از معتقدات معاد است كه واجب است اعتقاد به آن و نصوص قرآن و صراحت اخبار متواتره بر او قائم است و فائده سؤال نه براى استكشاف و تحصيل علم إله است بلكه براى اتمام حجت و قطع عذر مسئول است و ظهور مقام او است نزد ديگران و آنچه از آيات شريفه و اخبار آل اطهار عليهم السّلام استفاده نمودهايم مورد سؤال ده مورد است : 1 - سؤال از رسل كه آنچه به آنها ارسال شده ابلاغ بامت كردند و به آنها تبليغ شده چنانچه همين آيه صراحت دارد و در جاى ديگر ميفرمايد
يَوْمَ يَجْمَعُ اللَّهُ الرُّسُلَ فَيَقُولُ ما ذا أُجِبْتُمْ قالُوا لا عِلْمَ لَنا إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ
مائده آيه 108 . 2 - سؤال از نعم الهى
ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ
تكاثر آيه 7