ديان از بين نرود و از اين باب است اگر خمس يا زكات يا مظالم بر ذمه او است و همچنين اگر واجبى بر عهده او است مثل حج ، كفاره نذر و عهد و قسم و مطلق حق الناس و حق اللَّه چه مالى باشد و چه غير مالى مثل صلوة و صيام و همچنين اگر امانتى از كسى كه در يد او هست و همچنين اگر مالى دارد در جايى يا نزد كسى كه ورثه اطلاع ندارند و در غير موارد وجوب مستحبّ است تا ثلث مالش را براى مصارف خيريه تعيين كند كه در حديث است
( من مات بلا وصية مات ميتة الجاهلية )
( مطلب دوم )
اگر دست رسى ندارد نزد مؤمنين وصيت كند نزد دو نفر از كفار كه اطمينان به آنها داشته باشد بخصوص در مسافرت كه اغلب اتفاق ميافتد وصيت كند و اين دو نفر شاهد بايد بمقتضاى اين آيه بعد از نماز عصر كه مورد اجتماع مسلمين است اداء شهادت كنند و بر طبق آن قسم خورند در صورتى كه ظنين باشيد كه بر خلاف واقع شهادت دهند و طريقه قسم كه ما كتمان شهادت نميكنيم و براى ثمن قليل بر خلاف واقع شهادت نميدهيم و لو مورد شهادت خويشاوندان خود ما باشند كه اگر چنين كنيم آثم و گناهكار هستيم .
( مطلب سوم )
شرح الفاظ آيه شريفه (
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا )
دستور العمل است براى جميع مؤمنين كه در مقام وصيت بر آيند و اخبار در تأكيد به اين امر بسيار است و وقت آن وسعت دارد لكن در موردى كه آثار مرگ ظاهر مىشود مضيق ميگردد لذا ميفرمايد
شَهادَةُ بَيْنِكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ
يعنى بايد شاهد بين شما باشد در موقعى كه آثار مرگ ظاهر شود
حِينَ الْوَصِيَّةِ
زمانى كه در مقام وصيت بر آمديد اثنان دو نفر شاهد كه صدق بينه شرعيه بكند
ذَوا عَدْلٍ مِنْكُمْ
كه از شرائط بينه عدالت شرعيه است و مسئله عدالت در موارد بسيارى شرط است