نكند زيرا آنها اعدى عدو شما هستند و از روى عناد و عصبيت با علم برسالت شما قبول نكردند و در تمام اهل كفر كسى كه از روى حقيقت ايمان آورد كمتر از يهود نيست بسيار متقلب و دو رو هستند
سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ
يعنى ميآيند فرمايشات شما را ميشنوند براى اينكه دروغ بشما ببندند و بر خلاف آنچه فرمودهاى نقل كنند و نسبت دهند
سَمَّاعُونَ لِقَوْمٍ آخَرِينَ
ميشنوند كه براى قوم ديگرى از خود يهود يا كفار ديگرى نقل كنند مثل اينها مثل مبلغهاى مسيحى و بهايى هستند كه ميآيند با بعضى از علماء سؤالاتى در موضوع نبوت يا امامت ميكنند تا ببينند نظر آنها چيست بروند نزد همكاران خود و جوابى بر اين مطالب تدارك كنند و بسا نسبتهاى دروغ به آنها ببندند
لَمْ يَأْتُوكَ
آن قوم آخرينى كه خدمت شما نرسيده و نميدانند چه فرمودهاى
يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ مِنْ بَعْدِ مَواضِعِهِ
مراد كلام خدا است كه در موضع خود قرار داده واجب را واجب فرموده ، حرام را حرام ، حلال را حلال ، اينها تغيير دادند قصاص را تبديل بديه ، رجم را تبديل به جلد و بين اشراف و ضعفاء فرق گذاردند و بين اين طائفه و آن طائفه و اين قبيله و آن قبيله و هكذا
يَقُولُونَ
اشاره بقول عبد اللَّه بن ابى و صاحب او است
إِنْ أُوتِيتُمْ هذا فَخُذُوهُ
يعنى اگر موافق نظر بنى نضير فرمود بگيريد طبق دلخواه آنها
وَ إِنْ لَمْ تُؤْتَوْهُ
و اگر بر خلاف آن فرمود
فَاحْذَرُوا
عمل نكنيد .
وَ مَنْ يُرِدِ اللَّهُ فِتْنَتَهُ
فتنه در اين مقام بمعنى عذاب است چنانچه ميفرمايد
يَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ يُفْتَنُونَ ذُوقُوا فِتْنَتَكُمْ
الايه الذاريات آيه 13 و 14 ، يعنى كسى كه قابليت رحمت ندارد و مورد عذاب الهى است
فَلَنْ تَمْلِكَ لَهُ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً
يعنى نميتوانى او را هدايت كنى و از عذاب نجات دهى چون قابليت ندارد
أُولئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ
چون قلوب آنها غلف است و قاسيه و مريض است كه در آيات اشاره شده
قالُوا قُلُوبُنا غُلْفٌ
بقره آيه 8
قُلُوبَهُمْ قاسِيَةً