و الا
ما تُقُبِّلَ مِنْهُمْ
( كه مال تا لب گور است و بعد از آن اعمال )
وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ
اين جمله رد بعض عرفاء صوفيه و شيخيه است كه گفتند عذاب از ماده عذب است بمعنى گوارا و اصحاب آتش پس از زمان كمى جسم آنها آتشى مىشود و از آتش لذت مىبرند كه اگر آنها را از آتش خارج كنند اذيت ميشوند نظير ملائكه عذاب و عملجات جهنم و حيوانات جهنمى خداوند ميفرمايد عذاب اليم كه آنها را متألم مىكند
كُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْناهُمْ جُلُوداً غَيْرَها لِيَذُوقُوا الْعَذابَ
نساء آيه 56 ، با اينكه ابتلاء ببلاء موجب التذاذ نميشود كسى كه دائما گرفتار مرض باشد يا در چنگال ظالم باشد مرض و ظلم موافق طبع او نخواهد شد نعوذ باللَّه من مضلات الفتن .
[ سوره المائدة ( 5 ) : آيه 37 ]
يُرِيدُونَ أَنْ يَخْرُجُوا مِنَ النَّارِ وَ ما هُمْ بِخارِجِينَ مِنْها وَ لَهُمْ عَذابٌ مُقِيمٌ ( 37 )
ميخواهند كفار از آتش خارج شوند و حال آنكه خارج نخواهند شد و از براى آنها است عذاب ثابت دائم .
يُرِيدُونَ
بعضى اشكال كردند كه اراده جزء آخر است كه موجب حركت عضلات مىشود بعد از تصور و تصديق و عزم و جزم و اهل جهنم با علم به اينكه مخلد در عذاب هستند چگونه اراده خروج دارند لكن جواب اينكه اراده در آيات شريفه اطلاقات زياد دارد در اينجا بمعنى خواستن است يعنى مايل و شايق هستند كه خارج شوند و در بعض موارد بمعنى اشراف است مثل آيه شريفه
فَوَجَدا فِيها جِداراً يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ
كهف آيه 77 ، و بعضى گفتند بمعنى تمنى و آرزو است چنانچه در نظير اين آيه گفتهاند
كُلَّما أَرادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْها مِنْ غَمٍّ أُعِيدُوا فِيها
سوره حج آيه 22 .
أَنْ يَخْرُجُوا مِنَ النَّارِ
خروج از آتش يا مشمول رحمت يا شفاعت يا بموت