ولايت نباشد دينش و اسلامش مرده بى روح است ، به عين مثلش مثل نماز است كه جامع جميع آداب و وظائف باشد ولى قصد قربت و خلوص در او نباشد اين نماز همان نمازيست كه در اخبار دارد ( سوداء مظلمة ) و امر مىشود كه بزنيد به صورت صاحبش و نماز در حق او نفرين مىكند ميگويد ضيعتنى ضيعك اللَّه و علة او را خدا بيان ميفرمايد لانه يريد به غيرى .
و نيز اشكال كردند كه وجه يأس كفار در اين روز چه بوده .
جواب - كفار به گمان خود مىپنداشتند كه تمام اين عظمت و پيش رفت اسلام دائر مدار وجود شخص رسالت است و انتظار داشتند كه پس از رحلتش چون اولادى و جاى گيرى ندارد يك مرتبه حمله كنند باسلام و مسلمين متفرق ميشوند و بر ميگردند به همان كفر اولى و بعد از اينكه فهميدند جانشين معين فرمود و سر پرست براى مسلمين مقرر شد لذا مأيوس شدند ، و علت اينكه امير المؤمنين عليه السّلام در مقام معارضه و مدافعه و مجاهده و مقاتله بر نيامد و خانه نشين شد همين بود كه اختلاف بين مسلمين ايجاد نشود و كفار حمله باسلام و مسلمين نكنند و اساس دين برهم نخورد و بعد اين بيان روشن احتياج بتمحلات و توجيهات بعض مفسرين نداريم
( مقام سوم )
در شرح الفاظ آيه شريفه سؤال - غير از دم و لحم خنزير ساير حيوانات مذكوره در آيه مثل ما اهل لغير اللَّه و منخنقة و موقوذة و متردية و نطيحة و ما اكل السبع تماما ميته است كه اولاد مذكور شده وجه بيان اينها چيست .
جواب - ميته در لغت و عرف و نزد ملل عالم همان حيوانيست كه بمرگ طبيعى از دنيا برود و اين افراد را جزو ميته نمىشمارند بلكه هر طائفهاى بيك طريق حيوان ميكشند و مذكى ميدانند ، يك دسته در دوره جاهليت به سنگ و چوب ميكشتند