شعائر است ، اما جواب اينكه جمله اولى راجع به خود شخص است كه مشاعر اللَّه را مراعات كنيد و اين جمله راجع باينست كه ديگران كه هدى را تقليد ميكنند بر شما حلال نيست در او تصرف كنيد و حلال بدانيد .
وَ لَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرامَ
يعنى قاصدين بيت الحرام كسانى كه قصد تشرف حج دارند آنها را مانع نشويد و جلوگيرى نكنيد سواى اينكه مسلم باشد يا كافر چون قتال با كفار هم در اشهر حرم حرام است چنانچه گذشت .
يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنْ رَبِّهِمْ وَ رِضْواناً
كسى كه تشرف پيدا مىكند به حج براى درك ثواب و تحصيل رضاى پروردگار است اگر مسلم باشد كه واضح است و اگر كافر باشد بر حسب عقيده فاسد خود هم مقصودش اينست ، و اين جمله اشاره به اين است كسانى كه قصد بيت اللَّه الحرام را دارند نه براى حج بلكه براى فساد يا مقاتله با مسلمين يا خراب كردن بيت آنها را بايد جلوگيرى كرد و با آنها مقاتله نمود و لو در اشهر حرم باشد .
وَ إِذا حَلَلْتُمْ فَاصْطادُوا
زمانى كه محل شديد و از حد حرم خارج شديد صيد كنيد يعنى حلال است و مرخصيد نه اينكه واجب باشد صيد زيرا امر عقيب حذر مفيد اباحه است چون محرمات احرام بعد از حلق در منى و تقصير حلال مىشود مگر سه چيز : طيب ، نساء و صيد . بعد از طواف حج و نماز آن طيب حلال مىشود و بعد از طواف نساء و نماز آن نساء حلال مىشود و صيد بحرمت باقى است تا از حد حرم خارج شود به تفصيلى كه در مناسك مذكور است .
وَ لا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ
لا يجرمنكم يعنى لا يحملنكم وادار نكند شما را شنئان بمعنى بغضاء قوم
أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ أَنْ تَعْتَدُوا
نظر به اينكه مشركين جلوگيرى كردند و مانع شدند در حديبيه كه پيغمبر و اصحابش براى حج داخل مكه شوند خداوند ميفرمايد شما مسلمين در مقام تلافى بر نيائيد و مانع و صد