نيست عملى از آنها انجام بگيرد و اين هم يك دليل بارزيست بر نفى جبر و تفويض و ثبوت اختيار در افعال عباد زيرا اگر جبر بود يعملون مناسب نبود و حال آنكه عمل فعل آنها است از روى اختيار ، و اگر تفويض بود تحت احاطه حق نبود فثبت الامر بين الامرين .
[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 121 ]
وَ إِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقاعِدَ لِلْقِتالِ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ( 121 )
و ياد كن اى رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم زمانى كه صبحگاهى يك جماعت از مهاجرين و انصار را بيرون فرمودى از مدينه جهت قتال با مشركين و آنها را جاى دادى در مواضع و محال قتال يعنى سنگرها و خداوند ميشنود مذاكرات شما را و ميداند رفتار شما را .
بعضى گفتند راجع بغزوه بدر است لكن ظاهر مشهور و مفاد اخبار احد است چنانچه شرحش بيايد انشاء اللَّه بعد از آيه بعد و فعلا در مقام ترجمه الفاظ آيه شريفه برآئيم .
وَ إِذْ غَدَوْتَ
غدوه مقابل عشيّة ، صبحگاه و شام ، و كلمه اذ متعلق بمحذوف است يعنى اذكر و خطاب بپيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم است و مراد خروج از مدينه است براى قتال با مشركين در اول صبح من اهلك اهل در هر جا مناسب با معنائيست ، اهل البيت در آيه تطهير خمسه طيّبه است و معنى اصلى اهل خواص و همراهان و متابعين است و در اينجا مراد مجاهدين از مهاجرين و انصار هستند كه با پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلم از مدينه خارج شدند براى جهاد با مشركين .
تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ
تبوّء از ماده باء بمعنى جا گرفتن و از باب تفعيل بمعنى