همان قرائت سياهى معتبر است و ابراهيم مفعول ابتلى و فاعل آن ربّه مىباشد .
بكلمات مفسرين در تفسير كلمات اختلاف نموده بعضى از جنس اقوال دانسته و برخى از جنس افعال ، و اخبارى از ابن عباس و غيره ذكر نمودهاند كه نزد ما معتبر نيست و ما اخبارى را كه از ائمه اطهار در اين مورد رسيده ذكر خواهيم نمود .
فَأَتَمَّهُنَّ
بعضى فاعل اتمّ را ربّه دانسته و جمله
إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً
الى آخر را تفسير كلمات ذكر نمودهاند ولى مشهور فاعل اتمّ را ابراهيم گفتهاند و مراد از اتمام كلمات خوب در آمدن از جميع امتحانات الهى و كاملا عمل نمودن بآنهاست .
قالَ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً
خداوند پروردگار ابراهيم فرمود كه من ترا پيشوا و مقتداى مردم قرار دادم ( چون مراتب كمال را پيمودى و از بوته امتحان درست بيرون آمدى ) از اين جمله استفاده مىشود كه اولا جعل امامت بدست خداست و بشر را نميرسد كه امام و پيشوا براى خود انتخاب كند و ثانيا اعطاء اين مقام بهركسى شايسته نيست و تا مراحل كمال عبوديت را نه پيمايد و بدرجات عاليه انسانيت نائل نشود خلعت امامت بر قامت او پوشيده نشود و ثالثا مقام امامت بالاترين مقامات است زيرا ابراهيم پس از آنكه داراى مقام نبوت و رسالت و اولو العزمى و خلت شد بمقام امامت نائل گرديد و امام بطور اطلاق پيشوايى و مقتدائيست و همه امور را شامل مىشود و ذكر كلمه للناس قبل از آن مفيد اينست كه اين پيشوايى بر همه افراد انسان حتى انبياء و اولياء است و همه موظفند كه از ابراهيم متابعت نمايند باندازهء كه پيغمبر اسلام صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم كه از ابراهيم