[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 116 ]
وَ قالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَداً سُبْحانَهُ بَلْ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ كُلٌّ لَهُ قانِتُونَ ( 116 )
( و گفتند خداوند فرزند گرفت ، او منزه است ( از اينكه فرزند بگيرد ) ( بلكه آنچه در آسمانها و زمين است براى اوست و همه نسبت به او مطيعند )
وَ قالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَداً
قائلين به اين گفتار هم يهودند كه در تورات رائج از آدم بابن اللَّه تعبير كردهاند و در قرآن مجيد نقل از آنان نموده و از نصارى كه گفتند
نَحْنُ أَبْناءُ اللَّهِ وَ أَحِبَّاؤُهُ
« 1 »
وَ قالَتِ الْيَهُودُ عُزَيْرٌ ابْنُ اللَّهِ
« 2 » و هم نصارى كه قائل بتثليث و بنوت مسيح شدند چنانچه ميفرمايد
وَ قالَتِ النَّصارى الْمَسِيحُ ابْنُ اللَّهِ
« 3 » و هم طوايفى از مشركين كه گفتند ملائكه دختران خدا هستند چنانچه در آيات شريفه قرآن گفتار آنان را مكرر ذكر فرموده .
و آيا در اين آيه مراد همه اين طوايف يا بعضى از آنهاست معلوم نيست و مناسباتى كه بعضى از مفسرين بواسطه آيات قبل ذكر نمودهاند تمام نيست زيرا مراعات نظم و مناسبت در آيات قرآن جز در موارد واضح و روشن درست نيست چنانچه در مقدمه ذكر شد و اما بطلان اين گفتار از بديهيات است و احتياج باستدلال ندارد ، زيرا توليد و تناسل بايد از جسم باشد كه مادهاى از او منفصل شود و صورت وجودى پيدا كند مانند انسان و حيوانات و نباتات و نحو اينها و چيزى كه مجرد از ماده و صورت باشد مانند عقول و نحو آنها قابل توليد و تناسل نيست تا چه رسد بذات مقدس حق كه وجود صرف است و ماهيت هم ندارد و همان كلمه « سبحانه » براى ابطال گفتار آنان كافى است كه تنزيه وجود حق از همه عيوب و نواقص و احتياجات است زيرا لازمه توليد ، جسميت و تركيب
هامش
( 1 ) - سوره مائده آيه 21
( 2 ) - سوره توبه آيه 30
( 3 ) - سوره توبه آيه 30