بديع بمعنى مبدع است مانند نذير بمعنى منذر و ابداع بمعنى ايجاد چيزى است بدون سابقه و نقشهء و مثال ، و بدعت در دين بمعنى احداث چيزى است كه در دين نبوده و بدع بمعنى تازه و بىسابقه است در آيه شريفه
ما كُنْتُ بِدْعاً مِنَ الرُّسُلِ
يعنى من اول رسول و بى سابقه نيستم ، انبياء بسيارى قبل از من آمدهاند ، و بديع بمعنى شيئى جديد و صفت تازه نيز آمده است مانند و ادم بديع فطرتك در دعاى استفتاح .
وَ إِذا قَضى أَمْراً
قضاء در قرآن بر معانى متعددى اطلاق شده :
1 - اراده و مشيّت چنانچه بعيد نيست كه در اين آيه همين معنى مراد باشد بقرينه نظير اين آيه
إِنَّما قَوْلُنا لِشَيْءٍ إِذا أَرَدْناهُ أَنْ نَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ
« 1 » .
2 - بمعنى اتمام و بپايان رسانيدن است مانند :
فَلَمَّا قَضى مُوسَى الْأَجَلَ
« 2 » يعنى اتمّ .
3 - بمعنى فعل مانند :
فَاقْضِ ما أَنْتَ قاضٍ
« 3 » يعنى فافعل ما انت فاعله .
4 - بمعنى حكم مانند :
وَ اللَّهُ يَقْضِي بِالْحَقِّ
« 4 » يعنى يحكم و از همين باب است قضاوت بمعنى فصل خصومت .
5 - بمعنى اعلام مانند
وَ قَضَيْنا إِلى بَنِي إِسْرائِيلَ
« 5 » يعنى اعلمناهم 6 - بمعنى امر مانند
وَ قَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ
« 6 » يعنى امر ربك 7 - بمعنى خلق و صنع مانند
فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ
« 7 » يعنى خلقهن
هامش
( 1 ) - سوره النحل آيه 42
( 2 ) - سوره القصص آيه 29
( 3 ) - سوره طه آيه 75
( 4 ) - سوره المؤمن آيه 21
( 5 ) - سوره اسرى آيه 4
( 6 ) - سوره اسرى آيه 24
( 7 ) - سوره فصلت آيه 11